MS 79 yılında Vezüv Yanardağı patladığında, sadece Pompeii değil, komşu şehir Herculaneum da devasa bir kül bulutu altında kalmıştı. Bu felaket, antik dünyanın en önemli hazinelerinden birini, binlerce papirüs tomarından oluşan dev bir kütüphaneyi kömürleşmiş odun parçalarına dönüştürerek dondurdu. UC Berkeley'den bilim insanları, bu hassas kalıntıları parçalamadan okuyabilmek için ilginç bir yola başvurdu: Kendi papirüslerini hazırlayıp onları fırında yaktılar.
Yapay Kömürleşme ve X-Işını Mucizesi
Araştırmacı Douglas Seiler ve ekibi, Mısır'dan getirilen papirüsler ve geleneksel mürekkeplerle hazırlanan modern tomarları yüksek sıcaklıklı fırınlarda karbonize ederek antik örneklerin birer kopyasını oluşturdu [1]. Bu deneyin temel amacı, mürekkebin içindeki metal izlerinin X-ışını taramalarında nasıl tepki vereceğini ölçmekti.
PLOS ONE dergisinde yayımlanan sonuçlara göre, mürekkepteki çok düşük miktardaki kurşun bile X-ışınlarını kağıttan 25 kat daha fazla emerek harflerin bir 'Noel ağacı gibi' parlamasını sağlıyor [2].
Dijital Olarak Açılan Tarih
Antik tomarların en büyük sorunu, açılmaya çalışıldıklarında siyah bir toz bulutuna dönüşerek yok olmalarıdır. Berkeley ekibi, lityum iyon pillerin iç yapısını incelemek için geliştirilen özel bir algoritmayı modifiye ederek, kömürleşmiş katmanları dijital ortamda tek tek 'soymayı' başardı [3]. Bu yöntem sayesinde, tomarların içindeki yazılar fiziksel bir müdahale olmaksızın bilgisayar ekranında okunabilir hale geliyor.
Herculaneum kütüphanesinde bulunan yaklaşık 1.800 tomarın büyük bir kısmı hala gizemini koruyor. Şimdiye kadar fiziksel olarak açılabilen az sayıdaki örnekte, Epikürcü filozof Philodemus'a ait daha önce hiç bilinmeyen eserler keşfedilmişti. Yeni teknoloji, antik Roma'nın düşünce dünyasına ait binlerce sayfalık kayıp literatürün, kütüphane raflarından dijital dünyaya taşınmasının önündeki en büyük engeli kaldırabilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] To read 2,000-year-old burned scrolls, scientists burn their own - Berkeley News
- [2] Scientists burn their own scrolls to help read 2,000-year-old Herculaneum papyri | Archaeology News Online Magazine
- [3] Scientists burned their own scrolls to unlock a 2,000-year-old mystery | ScienceDaily
Görsel & Haber Kaynak: News / news.berkeley.edu