Arkeolojik Derin Analiz
Adriyatik Denizi'nin kuzeydoğu kıyısında, günümüz Hırvatistan'ının Ilovik–Paržine bölgesinde 2.200 yıl önce batan bir Roma Cumhuriyeti gemisinin kaplama katmanları üzerine yapılan yeni bir çalışma, antik denizciliğin teknik detaylarına ışık tutuyor. Fransız ve Hırvat araştırmacılar, geminin su geçirmezliğini sağlamak için kullanılan organik kaplamalardan 10 örnek analiz etti. Yapılan moleküler incelemelerde, kaplamanın temel bileşeninin ısıtılmış çam reçinesinden elde edilen pitch olduğu belirlendi [1][2]. Örneklerden birinde ise pitch'e ek olarak bal mumu karışımı tespit edildi. Bu karışım, Yunan gemi yapımcıları tarafından 'zopissa' olarak adlandırılıyordu ve daha esnek, uygulanması kolay bir yapıya sahipti [3][4]. Polen analizleri, kaplamaların farklı coğrafyalardan toplanan doğal malzemelerle yapıldığını ortaya koydu. Akdeniz kıyılarından holly meşe ve zeytin, iç bölgelerden alıç ve karaağaç, kuzeydoğu Adriyatik dağlık kesimlerinden köknar ve kayın polenleri tespit edildi [5][6]. Geminin kıç ve orta bölümlerindeki kaplama malzemesi aynıyken, pruvada üç farklı katman saptandı. Bu durum, geminin yaşamı boyunca Adriyatik'in farklı limanlarında birden fazla kez onarıldığını düşündürüyor. Daha önce yapılan balast taşı analizleri, geminin İtalya'nın güneydoğusundaki Brundisium (günümüzde Brindisi) limanında inşa edildiğini göstermişti. Polen verileri de bazı kaplamaların bu bölgede sürüldüğünü destekliyor [4][6].
Kritik Bulgular
Gemi kaplamalarının moleküler analizi, temel bileşenin çam reçinesinden elde edilen pitch olduğunu gösterdi.
Bir örnekte pitch ile bal mumunun karışımı (zopissa) tespit edildi; bu karışım Yunan geleneklerine işaret ediyor.
Polen analizleri, kaplamaların Adriyatik'in farklı bölgelerinden - İtalya güneydoğusundan Hırvatistan kıyılarına kadar - uygulandığını ortaya koydu.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Antik gemilerde su geçirmezlik sağlamak için doğal reçinelerin kullanımı, özellikle Roma ve Yunan dönemlerinde yaygın bir uygulamaydı. Pitch, hem deniz hem nehir taşımacılığında ahşap gövdeleri korumak için kullanılırdı [7]. Daha önce İtalya'nın Pisa limanında MÖ 1. yüzyıldan MS 7. yüzyıla tarihlenen bazı batıklarda da benzer pitch kalıntıları bulunmuştu [7]. Ayrıca Hırvatistan'ın kuzeydoğusundaki Poreč 1 ve Caska 1 batıklarında da çam reçinesi bazlı kaplamalar tespit edilmişti [7].
Benzer Keşifler:
Pisa Limanı Roma Batıkları: İtalya'nın Pisa kentindeki Roma limanında yapılan kazılarda, MÖ 1. yüzyıldan MS 7. yüzyıla kadar tarihlenen gemi kalıntılarında çam reçinesi bazlı su geçirmez kaplamalar bulunmuştu.
Poreč 1 ve Caska 1 Batıkları: Hırvatistan'ın Istria ve Pag Adası bölgelerinde keşfedilen bu Roma dönemine ait batıklarda da benzer pitch tabanlı kaplamalar tespit edilmişti.
Arkeolog Notu
Organik kaplama malzemeleri, ahşap kalıntılar kadar iyi korunmadığı için arkeolojik çalışmalarda genellikle göz ardı edilir. Ancak bu çalışma, kaplamaların sadece teknik bir çözüm değil, aynı zamanda geminin seyahat ettiği limanları ve bölgesel denizcilik geleneklerini yansıtan bir arşiv işlevi gördüğünü gösteriyor [2][8]. Özellikle polen analizinin, moleküler bileşimi aynı olan farklı onarımları ayırt etmede kritik rol oynaması dikkat çekici. Yine de geminin neden battığı, hangi limanlarda tam olarak onarıldığı gibi sorular henüz cevapsız kalıyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] Roman shipwreck reveals fascinating history of repairs throughout the Adriatic 2,200 years ago. frontiersin.org. Orijinal Kaynağa Git
[2] 2,200-year-old Roman shipwreck unlocks mysteries of how ships were built and repaired | Popular Science. popsci.com. Orijinal Kaynağa Git
[3] 2,200-Year-Old Roman Wreck Reveals Hidden Repair Trick | Ancient Origins. ancient-origins.net. Orijinal Kaynağa Git
[4] 2,200-Year-Old Ancient Roman Shipwreck Uncovers Hidden Repairs Across the Adriatic | Discover Magazine. discovermagazine.com. Orijinal Kaynağa Git
[5] Ancient Roman shipwreck reveals hidden secrets of waterproofing and Mediterranean repairs | Archaeology News Online Magazine. archaeologymag.com. Orijinal Kaynağa Git
[6] Roman shipwreck reveals fascinating history of repairs throughout the Adriatic 2,200 years ago – Popular Archeology. popular-archaeology.com. Orijinal Kaynağa Git
[7] Frontiers | Adhesive coatings in naval archaeology: molecular and palynological investigations on materials from the Roman Republican wreck Ilovik–Paržine 1 (Croatia). frontiersin.org. Orijinal Kaynağa Git
[8] Analysis of Roman shipwreck’s coatings tells story of its time on the seas | Research | Chemistry World. chemistryworld.com. Orijinal Kaynağa Git