Güney Afrika'daki Boomplaas Mağarası'nda yürütülen çalışmalarda, bir dağ kamışçıl antilobuna ait 50 bin yıllık diş fosilinden antik DNA elde edildi [1]. Sıcak iklimi nedeniyle organik kalıntıların hızla bozulduğu Sahra Altı Afrika bölgesinde yapılan bu keşif, bölgedeki genetik korunum sınırlarının on binlerce yıl daha geriye gidebildiğini kanıtlaması açısından büyük bir önem taşıyor.
Kopenhag Üniversitesi'nden paleogenomik uzmanı Deon de Jager liderliğindeki araştırma ekibi, son 110 bin yıl içinde yaşamış hayvanlara ait 300'den fazla dişi inceledi [6]. Son Buzul Çağı'nın son dönemlerine tarihlenen bu kalıntılardan elde edilen genetik veriler, bölgedeki türlerin evrimsel süreçlerini ve gen akışlarını anlamak için yeni bir kapı aralıyor.
Afrika'nın Zorlu İkliminde Genetik Korunum
Sahra Altı Afrika'nın sıcak ve nemli iklimi, DNA moleküllerinin hızla parçalanmasına neden olduğu için antik genetik araştırmalarını ciddi şekilde kısıtlıyordu. Bu bölgede daha önce elde edilen en eski insan DNA'sı Tanzanya'da bir sığınakta bulunan 18 bin yıllık kemiklere, en eski hayvan DNA'sı ise Güney Afrika'daki 9 bin 300 yıllık bir antiloba aitti. Yeni keşif, bu sınırı neredeyse beş katına çıkararak ezberleri bozdu.
Araştırmacılar, 50 bin yıllık antilop DNA'sının yanı sıra nesli tükenmiş uzun boynuzlu bizonlara ait 12 bin ve 21 bin yıllık örnekleri de başarıyla izole etmeyi başardılar. Ayrıca bu çalışmanın hemen ardından Etiyopya'da 42 bin yıllık bir antilop genomunun daha dizilenmesi, Afrika ikliminde DNA'nın sanılandan çok daha dayanıklı olabileceğini gösteriyor.
İnsanlık Tarihinin İzleri
Afrika kıtası, insanlığın kökeni ve göç yolları açısından en kritik bölge konumundadır [2]. Yaklaşık 50 bin yıl önce gerçekleşen büyük göç dalgaları ve taş devri insanlarının sosyal ağları, antik DNA çalışmaları sayesinde gün yüzüne çıkarılmaktadır [3][4]. Ancak uzmanlar, Homo naledi gibi 240 bin yıl önce nesli tükenmiş çok daha eski insan akrabalarından DNA elde etme şansının, Afrika'nın aşırı yıpratıcı çevre koşulları nedeniyle hala çok düşük olduğunu belirtiyor.
Yine de derin ve sıcaklığı sabit kalan mağaralar ile yüksek rakımlı soğuk bölgelerin, gelecekte çok daha eski genetik sırları saklıyor olabileceği değerlendiriliyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Scientists show that DNA can last for up to 50000 years in ...
- [2] Ancient DNA helps reveal social changes in Africa 50,000 years ago that shaped the human story
- [3] Ancient DNA Sheds New Light on Africa's Stone Age
- [4] Ancient human DNA from north Africa reveals hidden history of the Sahara | Natural History Museum
- [6] Evaluation of DNA and collagen preservation in Late ...
Görsel & Haber Kaynak: Live Science - Archaeology / livescience.com