Mısır'ın en eski kraliyet mezarlıklarından biri olan Abydos yakınlarındaki Umm el-Qa'ab'da yürütülen yeni bir araştırma, antik dünyanın karanlık bir ritüelini gün yüzüne çıkardı. Purdue Üniversitesi'nden Dr. Roselyn Campbell liderliğindeki ekip, Birinci Hanedanlık dönemine ait (MÖ 3000 civarı) hizmetkar mezarlarından çıkarılan kafataslarını inceleyerek, bu kişilerin doğal nedenlerle değil, şiddet yoluyla öldürüldüğüne dair önemli kanıtlar buldu [1].
Kafataslarındaki Ölümcül İzler
Araştırmada Kral Djer, Kral Djet ve Kraliçe Merneith'in mezar komplekslerinin çevresindeki ikincil mezarlardan çıkarılan 46 kafatası analiz edildi. İncelenen örneklerin 18'inde, ölüm anında veya ölüme çok yakın bir zamanda meydana gelmiş ciddi travma izleri saptandı. Özellikle bir kafatasındaki göze yönelik kesici alet darbesi, ritüelin şiddet boyutunu gözler önüne seriyor. Arkeologlar, bu yaralanmaların o dönemde kralların düşmanlarını ezmek için kullandığı gürzlerden ziyade, ahşap veya boynuzdan yapılmış geniş ve düz nesnelerle verildiğini değerlendiriyor.
Kurban Ritüelinin Kısa Tarihi
Umm el-Qa'ab, Mısır'ın erken dönem kralları ve onların maiyetindekiler için ana defin alanıydı [3]. İlk kazıları 1920'lerde yapan İngiliz Mısırbilimci Flinders Petrie, bu mezarların insan kurbanına işaret ettiğini öne sürmüş ancak kemiklerde fiziksel bir kanıt bulamamıştı. Yeni çalışma, modern adli tıp yöntemlerini kullanarak Petrie'nin teorisini büyük ölçüde doğruluyor. Araştırmacılara göre, saray görevlileri, mühürdarlar ve zanaatkarlar, kralları öldüğünde onunla birlikte 'ebedi hizmete' devam etmeleri için öldürülmüş olabilir [2].
Gelenek Neden Terk Edildi?
Bu kanlı uygulamanın Mısır tarihinde çok uzun sürmediği görülüyor. Uzmanlar, Birinci Hanedanlık'ın sonuna doğru kurban edilen insan sayısının azaldığını ve İkinci Hanedanlık ile birlikte bu geleneğin tamamen terk edildiğini belirtiyor. İnsanların yerini, öteki dünyada canlanacağına inanılan 'uşabti' adı verilen küçük heykelcikler aldı. Bazı araştırmacılar, kurban edilenlerin bu durumu tanrı-kralın yanında ebedi bir yaşam için bir lütuf olarak görmüş olabileceğini, ancak birçoğunun bu kaderden kaçmak için büyük korku duymuş olabileceğini ifade ediyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Umm El Qa'ab - Wikipedia
- [2] Archaeologists Discover Evidence that Courtiers Were Sacrificed to Accompany Early Egyptian Kings into the Afterlife
- [3] Umm el-Qa’ab: 8 Essential Facts About Egypt’s First Kings
Görsel & Haber Kaynak: The Guardian - Archaeology / theguardian.com