Asherah ve Asherim: Tanrıça mı, Kult Sembolü mü?
Arkeolojik kanıtları inceleyerek.
Asherah kimdir? Veya belki de, asherah nedir? Hece kelimesi 'mutlu' veya 'düzgün' anlamına gelir ve bazıları '(kutsal) yer' olarak yorumlar. Terim, Hebrit Kutsal Kitap'ta 40 kez geçer ve genellikle belirli isim tamlaması ile kullanılır. Hebrit dilinde kişisel isimler isim tamlaması almayanlardır. Bu nedenle, isim tamlamasının bulunduğu durumlarda, bir kişisel isim değil, varlıkların bir sınıfına işaret edebilir, örneğin bir tanrıça türüne. Terim, isim tamlaması olmadan veya eklenti olmadan sadece sekiz kez geçer. Çoğul hali, asherim, hem eril hem de dişil formlarda bulunur. Bu dil bilgisi çeşitliliği, Asherah'ın belirli bir tanrıça, tanrıça sınıflarından biri mi yoksa tanrıçayı temsil eden bir kult sembolü mü olduğuna dair soruları gündeme getirir.
Bu tanrıça, birkaç Eski Yakın Doğu kültürü tarafından bilinir. Bazı zamanlar "Deniz'in Hânesi Asherah" olarak adlandırılır, bu da "Denizi gezen" anlamına gelebilir. Athirat, Asherah'ın eş anlamlısı olarak, 70 çocuğun annesi olarak görülür ve Yahudi 70 ulusun koruyucu meleği fikriyle ilişkilendirilir. Bilim insanları onu Mısır, Hitit, Filistin ve Arap metinleriyle bağdaştırmıştır. "Qudshu" (potansiyel olarak Asherah) resimlerinde, yılanlar ve çiçeklerle soyundan çıkmış bir kadın gösterilir, bazen bir aslan üzerinde durur. Bunun Asherah'ı temsil ettiği tartışmalar konusudur. Başka bir varsayım ise, onun Hitit tanrıçası Asertu olduğunu, Elkunirsa, fırtına tanrısıyla evli olduğunu önerir.
Arabistan'daki epigrafik kayıtlarda, onu bir güneş tanrıçası olarak görebiliriz, Ugarit literatürüyle bağlantılı olabilir. Fenike dilinde, onun ana tanrıçası olduğu, Astarte, üreme tanrıçasından farklıdır. İkisi arasında karıştırma olup olmadığı, özellikle 1.Kral 18:19'da tartışılmaktadır. Akad dilinde, onun Asratum olduğu, Amurru'nun eşi olduğu öne sürülmektedir. Bağlantı, MSÖ 14. yüzyıldaki Akad kralarının "Asherah'nın hizmetkârı" unvanını almalarıyla kurulur.
Ugarit metinleri, Asherah hakkındaki en fazla bilgiyi sunar. Ras Shamra'da bulunan bu metinlerde, onun El'in eşi olarak Athirat olarak tasvir edilir. Onların birleşmesi gecenin (Shalim) ve sabahın (Shahar) doğuşunu sağlar. Baal ile olan ilişkisi karmaşıktır ve Baal'ın onun birçok çocuğunu öldürdüğü öne sürülür. Anat'ın isteği reddedildikten sonra Baal'a bir saray vermesi için El'e müdahale eder. Baal'ın alt dünya dünyasına indiğinde, ona yönetmek için bir oğul sağlar. O, Baal'ın annesi, eşi mi yoksa ikisi mi olduğuna dair tartışmalar devam etmektedir. Daha sonraki Fenike kaynakları onu Tinnit ile ilişkilendirir, ancak bağlantılar kesin değildir. Bazıları, Baal'ın El'in pozisyonunu ele geçirdiğini ve onun eşi Asherah'ı aldığını, bu yüzden onların ilişkisinin oedipal olduğunu savunur.
Asherah veya asherim, sadece tanrıça demek değildir. Bu terimler, yaşam ağacı ile ilişkilendirilmiş kutsal direkleri ifade edebilir, tanrıça ile bağlantılıdır. Bazı bilim insanları, asherimlerin yaşam ağacı olduğu görüşündedir, Tanaach Kult Tablasında bulunan ağaç gibi. Direkler ağaç ya da tanrıça şeklinde şekillendirilebilir ve bu, İsrail'de bulunan sütun figürlerinde yansıtılmıştır. Kalıntılar, post delikleri ve çürüyen ahşap parçalarla tanımlanır ve toprağın renginde değişikliklere neden olur. Kult sembolünün Asherah'dan bağımsız hale gelip gelmediği veya onun temsili olarak kaldığına dair tartışmalar vardır, benzer şekilde çubuk, İsa'yı temsil eder.
Asherah ve İsrail arasındaki ilişki karmaşıktır. Metin, tanrıça mı yoksa sembol mü ifade etmektedir? Jeroboam ve Rehoboam, Asherah kavramını teşvik ettiler. Jezebel onu teşvik etti, Kral Ahab'ın danışmanlarında 400 peygamber vardı. Asherah tapınması, sürgün sebebi oldu. Birçok kral tarafından yok edilmeye çalışıldı, ancak kult sembolüne olan bağlılık devam etti. Asherah'ın karşıtı, peygamberler yerine Deuteronomist metinlerde daha çok yer alır, Baal tapınmasına odaklanır.
Kuntillet ‘Ajrud ve Khirbet el-Qom'dan gelen bazı epigrafik kayıtlar, "Yahve ve onun Asherah'ı" ifadesini içerir. Bu, onun Yahve'nin eşi olarak algılanabileceği anlamına gelebilir, ancak eklenti, bunun tersini önerir. Başka bir yorum, onun kult sembolü veya tapınak olduğunu öne sürer. El ile Yahve arasındaki benzerlik göz önüne alındığında, Asherah onunla ilişkilendirilebilir. Yahve'nin bir eşi olması fikri rahatsız edici görülebilir, ama eski dünyada tanrıların evlenip çocuk sahibi olması yaygındı. Asherah'ın sonradan temizlenmesi, politeizmden tek tanrılığa geçişin bir göstergesidir.