İspanya'nın güneydoğusundaki Camino del Molino arkeolojik alanında yürütülen yeni bir araştırma, yaklaşık 5.000 yıl önce yaşamış Bakır Çağı çocuklarının yaygın solunum yolu hastalıklarıyla mücadele ettiğini ortaya koydu. Avrupa'nın en büyük Bakır Çağı toplu mezarlarından birinde bulunan çocuk iskeletleri üzerinde yapılan bu inceleme, tarih öncesi dönemdeki zorlu yaşam koşullarının çocuk sağlığı üzerindeki doğrudan etkilerini ilk kez bu kadar net bir şekilde gözler önüne seriyor.
Camino del Molino mezarlığı, MÖ 3. binyıla tarihleniyor ve yaklaşık 700 yıl boyunca topluluklar tarafından kullanılmış. Burada 1.300'den fazla bireyin kalıntısı yer alıyor. Arkeologlar, toplu mezarlarda kemiklerin zamanla birbirine karışması nedeniyle nadir rastlanan bir durum olan, çocuk ve gençlere ait 48 bozulmamış iskeleti incelemeyi başardı.
Kemiklerdeki sessiz çığlık
İnceleme sonuçları geçmişe dair oldukça sarsıcı bir tablo çiziyor. Analiz edilen 48 çocuktan 44'ünde (%91,7) kötü sağlık koşullarına işaret eden en az bir kemik deformasyonu tespit edildi. Çocukların %68,8'inde (33 birey) ise doğrudan solunum yolu enfeksiyonlarıyla ilişkili kemik değişimleri görüldü. Kafatası ve uyluk kemiklerindeki gözenekli yapılar ile kafatasının iç yüzeyindeki küçük oluklar, enfeksiyonun kan yoluyla yayıldığını ve tüberkülozun erken evrelerine işaret edebileceğini gösteriyor.
İber Yarımadası'ndaki tarih öncesi toplulukların mezar pratiklerini ve yaşam standartlarını anlamak için biyolojik antropoloji ile arkeolojiyi birleştiren disiplinler arası yöntemler büyük önem taşıyor [1]. Camino del Molino'daki bu son çalışma da benzer bir metodolojiyle geçmişin karanlıkta kalan sağlık sorunlarını aydınlatıyor. Araştırma ekibinin lideri Sonia Diaz-Navarro, kemiklerdeki bu izlerin tek bir hastalık dalgasından ziyade, tekrarlayan ve kronikleşen solunum yolu rahatsızlıklarından kaynaklandığını belirtiyor.
Duman altındaki evler ve hayvancılık
Araştırmacılara göre, kız ve erkek çocuklar arasında hastalık oranında belirgin bir fark bulunmuyor. Bu durum, tüm topluluğu etkileyen ortak çevresel faktörlerin varlığına işaret ediyor. Bakır Çağı'nda çocukların günlük yaşamı, kapalı alanlarda yakılan ateşlerden çıkan yoğun duman, tahıl işleme süreçlerinden kaynaklanan toz, hayvan atıkları ve evcil hayvanlarla yakın temas içinde geçiyordu. Bu sağlıksız ortam, çocukların akciğer sağlığını doğrudan tehdit ediyor ve enfeksiyon riskini artırıyordu. Bu bağlamı güçlendiren ek kaynaklar ve ileri okuma için [2].
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Middle Bronze Age Funerary Practices in Southwest Portugal ... - MDPI
- [2] Obituary content by year - Wits University
Görsel & Haber Kaynak: Archaeologymag / archaeologymag.com