Balkanlar'da Neolitik Çağda ev, kadın ve bereketi birleştiren Tumba Madzari sembolü
Yazar:Unknown
Kuzey Makedonya'nın Üsküp yakınlarındaki Tumba Madžari’de bulunan, Neolitik Dönem’e ait yaklaşık 7.000 yıllık 'Büyük Ana' figürü, kadın, ev ve bereketin birleştiği benzersiz bir sembol olarak biliniyor. Pişmiş topraktan yapılan bu heykel, alt kısmı ev biçiminde tasarlanmış olup ritüel bir sunak olarak kullanılmış olabilir. Bilim insanları, bu eserin Neolitik Balkan toplumlarında ev merkezli inançların ve mimarinin sembolik ifadesi olduğunu öne sürüyor.
Tumba Madžari’de bulunan ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Arkeoloji Müzesinde sergilenen 'Büyük Ana' figürü, MÖ 5800–5200 yıllarına tarihleniyor. Bu 39 cm yüksekliğindeki pişmiş toprak heykel, insan biçimli üst gövde ile küp/ev formunda alt gövdenin birleşimi bakımından dikkat çekici. Bulunduğu mekân, sıradan bir Neolitik evin içinde olduğu için, bu figürün sadece sembolik değil, ritüel işlevli bir nesne olduğu düşünülüyor.
Figürün alt kısmının boş olması, onun tütsü, tohum veya aromatik bitki sunumu için kullanılmış olabileceğini gösteriyor. Ayrıca, yüz detaylarının silik ve alt kısımın mimari olarak belirgin olması, bedenden ziyade mekânın kutsallaştırıldığını ifade ediyor. Bu özellikler, Tumba Madžari figürünün Anadolu ve Levant’taki benzer örneklerden farklılaşmasını sağlıyor. Araştırmacılar, bu eserin ev merkezli inanç sistemlerinin ürünü olduğunu ve evrensel bir tanrıça kültü değil, yerel pratiklerle ilişkilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bu bulgu, Neolitik dönemde dinin kamusal ve özel alanlar arasında ayrımın henüz oluşmadığı dönemi yansıtmakta ve bereketin evin sürekliliğine atfedildiğini göstermektedir. Bilimsel literatürde "kadın–ev figürinleri" olarak tanımlanan bu eser, Avrupa prehistoryasında benzersiz bir ikonografik deney sunmaktadır.