Arkeolojik Derin Analiz
Yüksek Bilimsel Araştırmalar Konseyi (CSIC) ve Ulusal Arkeoloji Müzesi’nden bir ekip, MS 2. yüzyıla tarihlenen ve Soria eyaletindeki Berlanga del Duero kasabasında bulunmuş Roma eseri ‘Berlanga kupası’ üzerine yayımladığı çalışmada, bu objenin Hadrian Duvarı ile ilgili bilinenleri genişlettğini bildirdi. Kupa, İngiltere’nin kuzeyinde Hadrian Duvarı’nın doğu kesiminde yer alan kalelerin isimlerini taşıyor. Bu özellik, bugüne kadar yalnızca duvarın batı ve orta bölümlerine ait kaleleri içeren diğer örneklerden ayrılan Berlanga kupasını benzersiz kılıyor [1]. Hadrian Duvarı, MS 122-128 yılları arasında Roma İmparatoru Hadrian tarafından İngiltere’de, özellikle Piktlerin akınlarına karşı inşa edilmiş yaklaşık 117 kilometre uzunluğunda bir savunma hattıdır [2]. Duvar boyunca kale isimlerinin kazılı olduğu, mine bezemeli bronz hatıra kaseleri dönemin nadir anı nesneleridir. Şimdiye kadar dünya çapında yedi örnek biliniyordu; bunların hepsi duvarın batı-orta kesimini yansıtıyordu [3]. Berlanga del Duero’da (İspanya’nın Kastilya ve Leon özerk bölgesinde yer alan Soria iline bağlı bir kasaba) bulunan kupa ise ilk kez doğu kesim kalelerini adıyla belgeliyor: Cilurnum, Onno, Vindobala ve Condercum [1]. Kupa, kırık ve deforme halde bulunmuş olsa da yaklaşık yüzde 80-90’ı korunmuş durumda. Araştırmacılar, Agisoft Metashape yazılımıyla fotogrametri yöntemi kullanarak yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu bir dijital rekonstrüksiyon gerçekleştirdi. Buna göre kabın ağız çapı 11,34 cm, yüksekliği 7,89 cm ve taban çapı 4,95 cm. Bu ölçüleriyle, bilinen diğer örnekleri üç santimetre aşarak serinin en büyük parçası konumuna yükseliyor [1]. Üretim yeri analizleri için Durham Üniversitesi’nde yapılan jeokimya testleri, kabın İngiltere’de MS 2. yüzyılda üretilmiş çinko-kurşun bronzdan yapıldığını gösterdi. Kurşun izotop analizleri, metal kaynağının Kuzey İngiltere veya Galler madenleriyle eşleştiğini ortaya koydu [1]. Bu bulgular, eserin İngiltere’de yerel üretim olduğunu destekliyor ve MS 124-150 yılları arasına tarihlenmesine olanak tanıyor.
Kritik Bulgular
Berlanga kupası, Hadrian Duvarı’nın doğu kesimindeki dört kaleye (Cilurnum, Onno, Vindobala, Condercum) ait yazıtları içeren tek bilinen hatıra kasasıdır.
Kupa, MS 2. yüzyılda İngiltere’de üretilmiş çinko-kurşun bronz alaşımdan yapılmış olup, MS 124-150 yılları arasına tarihleniyor.
Dijital rekonstrüksiyon sonucu kabın ağız çapı 11,34 cm olarak ölçüldü ve bu, bilinen tüm benzer örneklerden daha büyük.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Hadrian Duvarı, Roma İmparatorluğu’nun kuzeybatı sınırını işaretlemek üzere MS 122 yılında inşa edilmiş, yaklaşık 117 kilometre uzunluğunda bir savunma hattıdır. Duvar, İngiltere’yi doğu-batı ekseninde ikiye ayırır ve Roma’nın Britanya eyaletini kuzeydeki yerel toplulukların akınlarından korumayı amaçlamıştır [2]. Duvar boyunca kaleler, kuleler ve sivil yerleşimler yer alır; bu kalelerin bazıları hatıra nesneleriyle anılmıştır. Şimdiye kadar bilinen hatıra kaseleri yalnızca duvarın batı ve orta bölümlerini yansıtmıştı [3].
Arkeolog Notu
Berlanga kupası, yalnızca boyutuyla değil, taşıdığı coğrafi bilgiyle dikkat çekiyor. Doğudaki kalelerin adlarının bu kasede yer alması, Hadrian Duvarı’nın doğu kesiminin de hatıra nesneleriyle anıldığını gösteren ilk somut kanıttır. Bu durum, Roma sınır sisteminin anısal kültürünün daha kapsamlı olduğunu düşündürüyor. Ayrıca, İngiltere’de üretilen bir objenin İspanyol içlerinde bulunması, Roma ordusunun askerlerinin köken bölgelerine dönüşlerini ve kişisel eşyalarını nasıl taşıdıklarını anlamak açısından da önemli bir ipucu sunuyor [1]. Ancak bu yolculuğun detayları, askerin kimliği veya kupanın Berlanga’da nasıl biriktirildiği gibi sorular hâlâ yanıt bekliyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] Hadrian Duvarı’ndan Soria’ya: 'Berlanga kupası' Roma tarihini yeniden yorumlatıyor | Euronews. tr.euronews.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] Hadrian Duvarı - Vikipedi. tr.wikipedia.org. Orijinal Kaynağa Git
[3] Striking souvenir from 2nd century AD Hadrian's Wall in UK found in Spain | Euronews. euronews.com. Orijinal Kaynağa Git