Danimarka genelinde geniş arazilere yayılan ve 'çukur kuşakları' (hulbælter) olarak adlandırılan 2500 yıllık gizemli Demir Çağı çukurlarının işlevi, arkeologlar tarafından yürütülen yeni bir deneysel projeyle araştırılıyor. Ülke genelinde binlercesi bulunan bu sığ çukurların savunma hattı, gıda deposu, sınır belirleyici ya da geçiş kontrol noktası olarak mı kullanıldığını anlamak, o dönemdeki toplumsal organizasyonu ve mühendislik becerilerini çözmek açısından büyük önem taşıyor.
Demir Çağı teknolojisiyle sıfırdan çukur kazmak
Kopenhag Üniversitesi Saxo Enstitüsünden Doç. Dr. Henriette Lyngstrøm liderliğindeki 30 arkeoloji öğrencisi, teorik tartışmaları sahaya taşıyarak Sagnlandet Lejre'deki Demir Çağı köyünde deneysel bir çukur kuşağı inşa etti. Araştırmacılar, kazı çalışmalarında o döneme ait ahşap küreklerin yeniden üretilmiş versiyonlarını kullandı. Daha önce küreklerin düz uçları ve ortasındaki tutacakları nedeniyle kürek çekme aleti olduğu düşünülüyordu; ancak üzerlerindeki toprak ve taş izleri bunların kazı aleti olduğunu gösterdi. Deneysel çalışmalar, ahşap küreklerin modern metal küreklere kıyasla daha yavaş ve zahmetli olduğunu, sık sık balta ile keskinleştirilmeleri gerektiğini ortaya koydu. Bu durum, binlerce çukurdan oluşan bu kuşakları inşa etmenin ciddi bir planlama, iş gücü ve toplumsal hiyerarşi gerektirdiğine işaret ediyor.
Gıda saklama ve savunma testleri
Araştırma ekibi, çukurların gıda saklama amacıyla kullanılıp kullanılmadığını test etmek için ilginç bir deney gerçekleştirdi. Batı Jutland'daki Lystbækgård'da daha önce çukurların içinde bulunan çömlek parçalarından yola çıkan yüksek lisans öğrencisi Angelyn Sørensen, bir çömlek içine yerleştirdiği tavuk etini çukurlardan birine gömdü. Yaklaşık 20 derece olan dış ortam sıcaklığına rağmen, çukurdaki etin sıcaklığı gün boyunca 12 derecede kaldı. Bu sıcaklık modern standartlarda güvenli olmasa da, özellikle sonbahar gibi soğuk mevsimlerde çukurların gıdaları serin tutmak için kullanılmış olabileceğini gösteriyor.
Diğer yandan, çukurların savunma amaçlı yapıldığı teorisi de test edildi. Yapılan canlandırma savaşlarında, engebeli çukur kuşağını aşmaya çalışan saldırganların dengelerini korumakta ve savaşmakta zorlandığı, savunmacıların ise büyük avantaj sağladığı görüldü. Hayvanların bu engelleri kolayca aşabilmesi nedeniyle, çukurların hayvan çiti olmaktan ziyade askeri savunma amacıyla yapılmış olma ihtimali güçlendi.
Toplumsal yapının sessiz tanıkları
Danimarka'daki bu gizemli çukurlar, yalnızca fiziksel yapılar olmanın ötesinde, Demir Çağı toplumlarının organize olma yeteneğini de gözler önüne seriyor. Araştırmacılar, bu geniş kuşakların rastgele kazılmadığını, arkasında güçlü bir liderlik ve disiplinli bir topluluk gücü olduğunu belirtiyor. Avrupa genelindeki benzer Demir Çağı topluluklarının sosyal yapıları ve organizasyon becerileri, uluslararası arkeoloji kongrelerinde de sıkça tartışılan konular arasında yer alıyor [1]. Lejre'deki bu deneysel çalışma, kesin bir tek cevap dayatmak yerine çukurların çok işlevli yapısını ortaya koyarak geçmişin gizemini biraz daha aralıyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
Görsel & Haber Kaynak: Arkeonews / arkeonews.net