Arkeolojik Derin Analiz
2015 yılında İngiltere’nin kuzeydoğusundaki East Yorkshire bölgesinde yer alan bir gömü tümülüsü açıldığında, merkezde üç çocuğa ait iskelet kalıntıları ve yanlarında oyma tebeşirden yapılmış silindirik bir nesne ortaya çıkarıldı. Mezarın içinde üç çocuğun birlikte gömülü olduğu ve yanlarına MÖ 3005–2890 arasına tarihlenen oyma bir tebeşir davulun konulduğu belirtiliyor.12 Araştırmacıların Burton Agnes davulu adını verdiği silindirik tebeşir nesne, yaklaşık 5 bin yıl önce, Stonehenge anıtının da inşa edildiği döneme tarihleniyor. British Museum, spiraller ve geometrik motiflerle bezeli bu oyma tebeşir bloğu Britanya’da son yüzyılda bulunan en önemli tarihöncesi sanat eserlerinden biri olarak nitelendiriyor. Aynı mezarda, davula eşlik eden bir tebeşir top ve bir kemik iğne de kaydedildi.23 Mezar bağlamı, buluntunun yorumunda öne çıkan noktalardan biri. Çocukların aynı gömüde yakın temas halinde yerleştirildiği, davulun ise en büyük çocuğun başı hizasına konduğu aktarılıyor. Bazı arkeologlar, davulun ve eşlik eden küçük nesnelerin çocukları korumaya yönelik tılsımlar olabileceğini öne sürse de işlevi konusunda henüz uzlaşılmış bir görüş yok. Nesnenin gerçekten bir müzik aleti olarak kullanıldığına dair somut kanıt bulunmadığı, bu nedenle davul adlandırmasının daha çok biçimine dayandığı vurgulanıyor.45 Bu buluntu, Britanya’daki diğer oyma tebeşir silindirlerle, özellikle de North Yorkshire’daki Folkton bölgesinde 19. yüzyılda bir çocuk mezarında ortaya çıkarılan üç ünlü Folkton davulu ile birlikte değerlendiriliyor. Burton Agnes davulunun Folkton davullarıyla karşılaştırılması, çocuk gömülerinde nesnelerin rolü ile Neolitik dönemin sonu ve Stonehenge çağına tarihlenen süsleme üslubu hakkında yeni tartışmalar açıyor. Araştırmacılar, bu tür eserlerin statü, kimlik ya da topluluk ritüellerine işaret edebileceğini düşünüyor, ancak anlamlarının kesin olarak çözüldüğünü söylemek için şimdilik yeterli veri olmadığını belirtiyor.26
Kritik Bulgular
Doğu Yorkshire’daki bir gömü tümülüsünün merkezinde, aynı mezar içinde üç çocuğa ait iskelet kalıntıları birlikte saptandı.
Mezarda, çocukların yanında oyma tebeşirden yapılmış silindirik bir nesne ile birlikte bir tebeşir top ve bir kemik iğne bulundu.
Tebeşir davul, tarihlendirme çalışmalarına göre yaklaşık MÖ 3005–2890 arasına ve Stonehenge’in inşa edildiği döneme karşılık geliyor.
British Museum, Burton Agnes davulunu Britanya’da son yüzyılda ortaya çıkarılan en önemli tarihöncesi sanat eserlerinden biri olarak tanımlıyor.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Burton Agnes davulu, Britanya Adaları’nda 19. yüzyıldan bu yana bilinen, sayıca az oyma tebeşir silindirler dizisinin en yeni ve en iyi belgelenmiş örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. 1889’da İngiltere’nin kuzeyindeki North Yorkshire bölgesinde, Folkton köyü yakınlarında bir çocuk mezarında üç adet oyma tebeşir davul bulunmuş, bu nesneler üzerindeki geometrik süslemeler uzun süredir tartışma konusu olmuştu.6 Folkton ve Burton Agnes örnekleri arasındaki benzerlikler, araştırmacıları bu tür nesneleri bölgesel bir sanat geleneği içinde değerlendirmeye yöneltiyor. British Museum, Burton Agnes davulundaki spiral ve örgü motiflerinin, Stonehenge dönemiyle ilişkilendirilen Britanya ve İrlanda süsleme üslubuyla bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. Bu eserler, Neolitik dönemin sonunda Britanya toplumlarının özellikle çocuk gömülerine atfettikleri anlamı ve ölüm ritüellerinin sembolik yönlerini inceleyen çalışmalarda önemli bir referans noktası haline geliyor.27
Arkeolog Notu
Burton Agnes davulu, hem özenli işçiliği hem de üç çocukla aynı mezarda ele geçmesi nedeniyle, Geç Neolitik Britanya topluluklarının çocukluk ve ölüm algısını anlamaya yönelik araştırmalarda anahtar bir buluntu olarak görülüyor. Çocukların aynı gömüde yakın temas halinde yerleştirilmesi ve başucuna detaylı biçimde oyulmuş bir nesnenin konulması, aile ilişkileri, topluluk içi bağlar ve kayıp deneyimi üzerine yeni sorular ortaya çıkarıyor. Folkton ve Burton Agnes davullarının birlikte değerlendirilmesi, belirli bir coğrafi alanda ve sınırlı bir zaman diliminde paylaşılan ortak bir simgesel dünyanın varlığına işaret ediyor. Mezar bağlamına yönelik biyokimyasal analizler ve bölgede yürütülecek ek araştırmalar, bu tür nesnelerin toplumsal işleviyle ilgili yorumları ileride daha ayrıntılı biçimde test etme olanağı sağlayabilir.26
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] In 2015, archaeologists opened an East Yorkshire burial mound and .... timesofindia.indiatimes.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] Burton Agnes drum - Wikipedia. en.wikipedia.org. Orijinal Kaynağa Git
[3] Ancient sculpture is ‘most important prehistoric art find in UK for century’ | Archaeology | The Guardian. theguardian.com. Orijinal Kaynağa Git
[4] UK: Prehistoric Drum Discovered in Children's Grave From Stonehenge-Era - Business Insider. businessinsider.com. Orijinal Kaynağa Git
[5] Ancient chalk sculpture is 'most important prehistoric art'. bbc.com. Orijinal Kaynağa Git
[6] Five mysterious ancient artefacts that still puzzle archaeologists. theconversation.com. Orijinal Kaynağa Git
[7] The ‘most important piece of prehistoric art’ found in Britain in a century will go on view at the British Museum - The Art Newspaper - International art news and events. theartnewspaper.com. Orijinal Kaynağa Git