Arkeolojik Derin Analiz
Hanyang Üniversitesi ERICA'dan Kyungcheol Choy öncülüğünde yürütülen çalışma, Güney Kore'nin güneybatısında yer alan Gungok-ri arkeolojik alanında kazılan kuş kemiklerini inceledi. Araştırmacılar, kemiklerin küçük ve kırık parçalar halinde olması nedeniyle morfolojik olarak ayırt edilmesi zor olan evcil tavuk ile yaban piliç kalıntılarını ayırmak için Zooarchaeology by Mass Spectrometry (ZooMS) adlı biomoleküler yöntemi kullandı [1][2]. Toplam 14 örnekten beşi evcil tavuğa (Gallus gallus) ait olarak doğrulandı. Bu, Kore Yarımadası'nda evcil tavukların varlığına dair ilk doğrudan biomoleküler kanıttır [3]. Radyokarbon tarihleme sonuçlarına göre, bu kemikler M.S. 80 ile 361 tarihleri arasına denk geliyor. Bu dönem, Kore tarihinde Proto-Üç Krallık (M.Ö. 108 – M.S. 313) olarak bilinen döneme karşılık geliyor.
Buluntular, Gungok-ri yerleşiminde tavukların yaklaşık 300 yıl boyunca yetiştirildiğini öne sürmektedir [1][3]. Daha önce bu alandan elde edilen kemikler yalnızca şekil analizine dayanarak dört olası tavuk örneği olarak tanımlanmıştı; yeni yöntem bu sayıyı beşe yükseltti ve bulgunun güvenilirliğini artırdı. Ek olarak, kemiklerde yapılan kararlı izotop analizi, bu tavukların insanlar tarafından beslendiğini ve doğadan bağımsız olarak yetiştirildiğini gösteriyor [2][3]. Bu bulgu, evcil tavukların Çin'den Kore Yarımadası'na ve oradan Japonya'ya yayılma yolları hakkındaki akademik tartışmaları destekleyen doğrudan bir kanıt sunuyor. Şimdiye kadar bu yayılım senaryosu, Kore'den eksik arkeolojik veriler nedeniyle yeterince kanıtlanamamıştı [1][4].
Kritik Bulgular
- Gungok-ri sitesinden alınan 14 kuş kemiğinden 5'i ZooMS yöntemiyle Gallus gallus (evcil tavuk) olarak tanımlandı.
- Radyokarbon tarihleme, kemiklerin M.S. 80-361 arasında olduğuna işaret ediyor; bu tarih Proto-Üç Krallık dönemine denk geliyor.
- Kararlı izotop analizi, tavukların insanlar tarafından beslendiğini ve doğadan bağımsız yetiştirildiğini gösteriyor.
- Bu çalışma, Kore Yarımadası'nda evcil tavukların varlığına dair ilk biomoleküler kanıtı sağlıyor.
Tarihsel Bağlam
Evcil tavukların Asya'da evcilleştirilmesi, uzun süredir tartışmalı bir konudur. Bazı çalışmalar, Kuzey Çin'de Shang Hanedanlığı dönemine (M.Ö. 1300 civarı) ait evcil tavuk kalıntıları olduğunu öne sürerken [5], daha yeni araştırmalar bu tarihlerin gözden geçirilmesi gerektiğini belirtiyor [6]. Kore Yarımadası'nda ise evcil tavukların varlığına dair doğrudan kanıt eksikti; bu nedenle tavukların Doğu Asya'da yayılma yolları konusunda bilgi boşluğu bulunuyordu [4]. Gungok-ri buluntuları, bu boşluğu ilk kez biomoleküler veriyle dolduruyor [2][3].
Benzer Keşifler
- Almanya'da 7.000 yıllık kunduz kemiği çukuru: Neolitik dönemde kürk avcılığına dair doğrudan kanıt sunan bu buluntu, Gungok-ri’deki tavuk kemikleri gibi hayvan yönetimi ve insan-madde ilişkilerini anlamada benzer arkeozoolojik yaklaşımı yansıtır.
- Afrika’da 60.000 yıllık devekuşu yumurta kabuğu kazıları: Geometrik desenler içeren bu buluntu, Gungok-ri buluntularından farklı bir dönemde ve bağlamda olsa da, hayvansal kalıntıların insan davranışlarını anlamak için nasıl kullanılabileceğine dair metodolojik paralellik sunar.
Arkeolog Notu
Bu çalışma, yalnızca evcil tavukların Kore’ye ne zaman ulaştığını göstermekle kalmıyor, aynı zamanda biomoleküler yöntemlerin küçük ve kırık kemikler üzerinde bile tür tanımlamasında nasıl etkili olabileceğini de ortaya koyuyor. Özellikle morfolojik olarak birbirine çok benzeyen türler arasında ayırım yapmakta ZooMS tekniğinin sunduğu avantaj, Kore arkeolojisi için yeni bir araştırma perspektifi açıyor [2]. Ancak bu bulgu, evcil tavukların Kore’ye nasıl ve nereden geldiğini tam olarak açıklamıyor. Gelecekte daha fazla alandan benzer analizler yapılması, yayılım rotalarını netleştirebilir [1][2].
Kaynaklar
- [1] News - 2,000-Year-Old Remains of Domestic Chickens Identified in South Korea - Archaeology Magazine
- [2] Hanyang University ERICA researchers trace chicken domestication ...
- [3] Scientific Analysis Confirms Early Chicken Husbandry in Ancient Korea | Archiqoo
- [4] Ancient chicken bones reveal human management in ... - Phys.org
- [5] [PDF] What do we know about domestication in eastern Asia?
- [6] Domestic chickens’ origin story may have begun about 3,500 years ago | Science News
Görsel & Haber Kaynak: Archaeologymag / archaeologymag.com