Çorum'un Boğazkale ilçesinde yer alan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Hitit başkenti Hattuşa, dünya diplomasi tarihini yeniden canlandıran önemli bir keşfe ev sahipliği yaptı. Büyükkale mevkisindeki kazılarda bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında imzalanan ünlü Kadeş Barış Antlaşması'nın bir nüshası olduğu belirlendi [1].
Sığınmacı Haklarına Dair Binlerce Yıllık Kayıtlar
Yeni bulunan tablet parçası, antlaşmanın özellikle insani boyutuna odaklanan 12-20. maddelerini içeriyor. Metinde, bir ülkeden diğerine sığınan insanların geri iade süreçleri ve bu kişilere yapılacak muameleler detaylandırılıyor. Okunabilen kısımlarda, sığınmacıların evlerinin tahrip edilmemesi ve onurlarının korunmasına yönelik ifadeler dikkat çekiyor. Bu satırlar, modern uluslararası hukukun temel taşlarından biri olan sığınmacı haklarının 3 bin 285 yıl önce de diplomatik bir dille kayıt altına alındığını gösteriyor.
Diplomasi Tarihinin Eksik Parçaları Tamamlanıyor
Kadeş Antlaşması'nın Mısırca metni Mısır'daki tapınak duvarlarında hiyerogliflerle korunurken, Akadça yazılmış kil tablet nüshaları Hattuşa'daki kazılarda parça parça gün yüzüne çıkarılmaya devam ediyor. Hattuşa, sadece bu antlaşma ile değil, aynı zamanda bölgede keşfedilen yeni Hint-Avrupa dilleriyle de antik dünyanın en zengin arşivlerinden biri olma özelliğini sürdürüyor [2]. Yeni keşfedilen parça, İstanbul Arkeoloji Müzeleri ve Berlin Önasya Müzesi gibi dünyanın farklı yerlerinde sergilenen diğer Kadeş parçalarıyla birleştirilerek metnin bütünlüğüne katkı sağlayacak.
Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, Büyükkale'deki 'E' binası yakınlarında yoğunlaşan çalışmaların, antlaşmanın henüz ulaşılamayan diğer kısımlarını da ortaya çıkarabileceğini belirtiyor. Bölgenin doğal güzellikleri ve tarihi dokusu, her yıl binlerce ziyaretçiyi ağırlarken, bu tür yeni buluntular Hattuşa'nın dünya arkeolojisindeki merkezi konumunu pekiştiriyor [3].
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Hitit Başkenti Hattuşa'da Yeni Bir Hint-Avrupa Dili Keşfedildi - Arkeofili
- [2] Hititlerin başkenti Hattuşa'da Budaközü Vadisi ziyaretçileri büyüledi
- [3] Hititlerin başkenti Hattuşa'da Budaközü Vadisi ziyaretçileri büyüledi
Görsel & Haber Kaynak: Indyturk / indyturk.com