Arkeolojik Derin Analiz
Hırvatistan'ın Adriyatik kıyısındaki Ilovik Adası'nın Paržine Koyu'nda, 4 metre derinlikte yatan Ilovik–Paržine 1 adlı gemi enkazı, Roma Cumhuriyeti dönemine ait bir ticaret gemisinin yaşam öyküsünü gün yüzüne çıkardı. 2016'da keşfedilen ve sonraki yıllarda kazılan enkazda, amfora parçaları, yonga taşları ve ahşap gövde kalıntıları bulundu. Radyokarbon tarihlendirmesi ve kargo analizleri, geminin M.Ö. 170 civarında denize açıldığını doğruladı [1]. Geminin dış yüzeyinde korunmuş su geçirmez kaplamalar üzerine yapılan araştırmalar, Roma gemi yapımcılarının sadece çam reçinesiyle değil, bu reçineyi 300°C'nin üzerinde ısıtarak işlediklerini gösterdi. Bu işlemle elde edilen zift, suya dayanıklı ve mikrobiyal çürümeye karşı dirençliydi. Antik kaynaklarda "zopissa" olarak geçen bu karışım, bal mumu gibi bileşenlerle daha esnek hale getirilmiş olabilir [2]. Polen analizleri, kaplamanın tek seferde değil, en az dört- beş farklı onarım aşamasında uygulandığını ortaya koydu. Bazı polen profilleri, İtalya'nın güneyindeki Brindisi limanı çevresine; diğerleri ise doğu Adriyatik kıyılarına, yani bugünkü Hırvatistan topraklarına işaret etti. Bu da geminin yaşamı boyunca farklı limanlarda bakım gördüğünü gösteriyor [1]. Araştırmada ayrıca, bazı örneklerde Yunan gemi yapım geleneklerinden etkilenen bal mumu kullanımı dikkat çekti. Bu, Roma Cumhuriyeti döneminde İtalya'nın güneyinde güçlü Yunan varlığının teknik bilginin paylaşımına nasıl katkı sağladığını gösteren dolaylı bir kanıt olarak değerlendiriliyor [1].
Kritik Bulgular
Gemi enkazının M.Ö. 170 civarında Roma Cumhuriyeti dönemine ait olduğu radyokarbon ve kargo analizleriyle doğrulandı.
Su geçirmez kaplamanın temel bileşeni, 300°C üzerinde ısıtılmış çam reçinesinden elde edilen ziftti; bu işlem bilinçli bir mühendislik uygulamasıdır.
Polen analizleri, geminin yaşamı boyunca en az dört- beş kez farklı bölgelerde onarıldığını gösterdi.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Adriyatik Denizi, Roma Cumhuriyeti döneminde Akdeniz ticaret ağının önemli bir parçasıydı. Özellikle M.Ö. 2. yüzyıldan itibaren Roma, İtalya yarımadası ile doğu Adriyatik kıyıları arasındaki deniz yollarını yoğun şekilde kullanmaya başladı. Bu dönemde, Brindisi gibi limanlar hem askeri hem de ticari hareketliliğin merkezi haline geldi [3]. Aynı bölgede daha önce de Roma dönemine ait gemi enkazları bulunmuş, ancak bu kez kullanılan çok disiplinli analiz yöntemiyle bir geminin yaşam döngüsü ilk kez bu kadar ayrıntılı biçimde izlenebildi [4].
Benzer Keşifler:
İsviçre'de bir gölde M.S. 1. yüzyıldan Roma kargo enkazı: İsviçre'deki Neuchâtel Gölü'nde bulunan Roma kargo enkazında, zeytinyağı amphoraları ve at arabası tekerlekleri bulundu. Dendrokronoloji ile M.S. 17 civarı tarihlendirilen bu enkaz, Ilovik örneği gibi Akdeniz dışı bölgelerde Roma ticaret ağının izlerini taşıyor.
Arkeolog Notu
Ilovik–Paržine 1 enkazında elde edilen bulgular, arkeolojik kalıntıların sadece bir 'son durum' değil, bir süreç ürünü olduğunu hatırlatıyor. Geleneksel arkeoloji, bir geminin kargo içeriğini veya kökenini belirleyebilirken, kimyasal ve palinolojik analizler sayesinde onun bakım tarihçesi, liman geçmişi ve hatta bölgesel teknik etkileşimleri de okunabiliyor. Ancak bu yorumlar, hâlâ sınırlı sayıda örneğe dayanıyor; benzer yöntemlerin daha fazla enkazda uygulanması, Roma denizcilik teknolojisi hakkındaki genellemeleri güçlendirebilir [2].
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] Ancient Roman Shipwreck in Croatia Reveals Greek Influence in Shipbuilding and Repairs - GreekReporter.com. greekreporter.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] 2,000-Year-Old Shipwreck in Croatia Reveals How Romans Kept Their Vessels Waterproof - Arkeonews. arkeonews.net. Orijinal Kaynağa Git
[3] Extraordinary 2,000-year-old Roman shipwreck discovered in Croatia | Croatia Week. croatiaweek.com. Orijinal Kaynağa Git
[4] Remarkable 2,000-Year-Old Roman Shipwreck Discovered - Newsweek. newsweek.com. Orijinal Kaynağa Git