Hollanda'daki Utrecht Üniversitesi kütüphanesinde, Antik Yunan edebiyatının en büyük şaheserlerinden Homeros'un 'Odysseia' destanına ait 1700 yıllık nadir bir parşömen parçası keşfedildi. Radboud Üniversitesinden araştırmacı Mark de Kreij tarafından eski Mısır metinleri incelenirken tesadüfen bulunan bu küçük parça, MS 300 civarında Mısır'da üretilmiş cep boy bir kitaba ait. Keşif, antik dönemde edebiyatın yayılımı ve erken dönem kitap formlarının gelişimi hakkında sunduğu benzersiz bilgiler nedeniyle arkeoloji dünyasında büyük heyecan yarattı.
Güneş Tanrısının Gazabı
Sadece 6,6'ya 7,7 santimetre boyutlarında, yani yaklaşık bir oyun kartı büyüklüğündeki bu küçük parşömen parçası, destanın en heyecan verici bölümlerinden birini içeriyor [1]. Bulunan dizelerde, Odysseus'un adamlarının Güneş Tanrısı Helios'un kutsal ve ölümsüz sığırlarını öldürüp yemesi üzerine yaşananlar anlatılıyor. Tanrı Helios'un intikam çağrısıyla Zeus'un gönderdiği fırtınada Odysseus dışındaki tüm mürettebatın hayatını kaybettiği bu trajik anlar, antik dönem okuyucularının da en sevdiği pasajlar arasında yer alıyordu.
Yetmiş Yıllık Yanılgı
Araştırmacılar, bu değerli belgenin aslında Mısır'daki Fayum vahasından gelen ve MS 3. veya 4. yüzyıla tarihlenen bir parşömen kodeksin parçası olduğunu belirtiyor. Utrecht Üniversitesi kütüphane arşivinde yaklaşık yetmiş yıldır yanlış etiketlendiği için fark edilmeden bekleyen bu eser, dünyada günümüze ulaşabilmiş sadece birkaç düzine benzer kodeks parçasından biri [2]. Antik dönemde modern bir e-kitap okuyucu boyutlarında olan bu taşınabilir kitapların, dönemin elitleri veya gezginleri tarafından yanlarında taşındığı tahmin ediliyor [2].
Bu parşömenin günümüze kadar sapasağlam ulaşabilmesinin arkasındaki sırrın, cep boy kitabın tam ortasında yer alması ve diğer sayfalar tarafından korunması olduğu düşünülüyor [3]. Araştırmacı de Kreij, bu keşfin de dahil olduğu Greko-Romen metinler üzerine yaptığı kapsamlı çalışmayı yakında bir kitap olarak yayımlamaya hazırlanıyor. Bu nadide bulgu, Homeros destanlarının Akdeniz havzasındaki binlerce yıllık yolculuğunu ve insanlığın ortak kültür mirasını bir kez daha gözler önüne seriyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Scrap of 1700-year-old copy of The Odyssey washes up in Utrecht - DutchNews.nl
- [2] 1.700-year-old Homer's Odyssey fragment found in Utrecht archive
- [3] 1700-year-old Odyssey fragment identified in Utrecht University ...
Görsel & Haber Kaynak: Live Science - Archaeology / livescience.com