Arkeolojik Derin Analiz
İskoçya'nın batısındaki Dış Hebridler adalarından Lewis Adası'nda yer alan Loch Bhorgastail'de, arkeologlar Neolitik Çağ'a tarihlenen bir crannogun kalıntılarını ortaya çıkardı. Bugün küçük bir taş adacık gibi görünen yapı, aslında yaklaşık 23 metre çapında dairesel bir ahşap platformdan oluşuyordu. Katmanlı ahşap ve çalı örtüsüyle oluşturulmuş bu platform, M.Ö. 3600-3300 yılları arasına tarihleniyor ve Stonehenge'den daha eski [1], [2]. Crannog, yaklaşık 2.000 yıl sonra Orta Tunç Çağı'nda yeniden kullanılarak üzerine yeni çalı ve taş katmanları eklendi. Daha sonra, yaklaşık 1.000 yıl arayla Demir Çağı'nda da yeniden faaliyete geçirildi. Gölün çevresinde yüzlerce Neolitik çanak çömlek parçası bulundu; bazı kaplarda hala yemek artıkları izleri mevcut. Bu buluntular, bölgenin toplu yemek hazırlama ve sosyal etkinlikler için kullanıldığını düşündürüyor [3], [4]. Yapının inşası, dönemin yerleşik topluluklarının su ortamında karmaşık mühendislik projeleri yürütebilecek düzeyde organize olduğunu gösteriyor. Ancak crannogların inşa amaçları hala kesin değil; dini, sosyal ya da savunma işlevi görebileceği öne sürülüyor [5], [6]. Kazılarda sığ sularda stereofotogrametri yöntemi kullanıldı. Bu teknik, su altında yüksek çözünürlüklü 3B modeller oluşturarak, kara ile su geçiş bölgesindeki arkeolojik kalıntıların kayıt edilmesini kolaylaştırdı. Yöntem, İskoçya'da yüzlerce keşfedilmemiş crannogun incelenmesi açısından da önemli bir araç sunuyor [3], [7].
Kritik Bulgular
Loch Bhorgastail crannogu, Neolitik Çağ'da M.Ö. 3600-3300 arasında inşa edilmiş, yaklaşık 23 metre çapında dairesel bir ahşap platformdur.
Crannog çevresinde yüzlerce Neolitik çanak çömlek parçası ve bazılarında yemek artığı izleri bulundu.
Yapı, Orta Tunç Çağı ve Demir Çağı'nda tekrar kullanılarak üzerine yeni katmanlar eklendi.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Crannoglar, İskoçya ve İrlanda'daki göllerde yaygın olarak görülen yapay adalardır. Uzun yıllar Demir Çağı'na (M.Ö. 800 - M.S. 43) tarihlendiği düşünülen bu yapıların bazılarının Neolitik Çağ'a kadar uzandığı ilk kez 1980'lerde North Uist Adası'ndaki bir kazıda fark edildi. Ancak bu görüş, son yıllarda University of Reading ve University of Southampton'dan araştırmacılar tarafından Antiquity dergisinde yayımlanan yeni bulgularla ciddi şekilde desteklendi [8], [1], [9].
Benzer Keşifler:
İspanyol Pireneleri'nde 6.000 yıllık mağara yerleşimi: İspanyol Pireneleri'ndeki en yüksek prehistorik mağarada 6.000 yıllık yerleşim izleri bulundu. Her iki keşif de Neolitik Çağ'da insan aktivitesinin beklenmedik coğrafi genişliğini gösteriyor. [3]
Almanya'da 7.000 yıllık kunduz kemikleri: Almanya'da Neolitik Çağ'dan kalma kunduz kemikleri, dönemin avcılık ve kürk ticareti uygulamalarına ışık tutuyor. Crannog buluntularıyla birlikte, Neolitik ekonomik ve sosyal yaşamın çeşitliliğini yansıtan paralel keşifler. [3]
Arkeolog Notu
Bu keşif, İskoçya'nın Neolitik dönem yerleşim anlayışını ve su ortamlarındaki sosyal mekan kullanımını yeniden değerlendirmemizi sağlıyor. Crannogların yalnızca Demir Çağı'na ait olduğu varsayımı, yüzlerce yapı hakkındaki yorumları daraltmış olabilir. Ancak bu tür yapıların işlevi hala belirsiz; bazı araştırmacılar dini ritüeller, bazıları da toplumsal buluşma mekanları olarak yorumluyor [5], [6]. Yeni görüntüleme teknikleri sayesinde, kara-su geçiş bölgeleri gibi zorlu alanlarda da sistemli kazılar mümkün hale geliyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] Scotland's Tiny Artificial Islands Date to the Stone Age. smithsonianmag.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] Archaeologists reveal secrets of artificial island older than Stonehenge in Scottish loch | The Independent. independent.co.uk. Orijinal Kaynağa Git
[3] 5,000-year-old artificial island hidden in Scottish loch predates .... archaeologymag.com. Orijinal Kaynağa Git
[4] Archaeologists reveal secrets of artificial island older than Stonehenge in Scottish loch - AOL. aol.com. Orijinal Kaynağa Git
[5] Secrets of artificial island older than Stonehenge in loch revealed | The Herald. heraldscotland.com. Orijinal Kaynağa Git
[6] Archaeologists reveal secrets of artificial island older than Stonehenge in loch - Yahoo News UK. uk.news.yahoo.com. Orijinal Kaynağa Git
[7] Archaeologists reveal secrets of prehistoric human-made island. phys.org. Orijinal Kaynağa Git
[8] Artificial islands older than Stonehenge stump scientists | National Geographic. nationalgeographic.com. Orijinal Kaynağa Git
[9] Prehistoric People Built Little Artificial Islands in Scottish Lochs - Atlas Obscura. atlasobscura.com. Orijinal Kaynağa Git