Arkeolojik Derin Analiz
İspanya'nın kuzeyinde, Soria eyaletine bağlı Berlanga de Duero yakınlarında bir çiftçi tarafından toprakta bulunan bronz parçalar, yaklaşık 1.900 yıllık bir Roma kupasına ait çıktı. Kupa, Hadrianus Duvarı'nın doğu ucundaki dört kaleyi — Cilurnum (günümüzde Chesters), Onno (Halton Chesters), Vindobala (Rudchester) ve Condercom (Benwell) — adlarıyla ve stilize motiflerle gösteriyor [1]. Bu, şimdiye kadar keşfedilen “Hadrianus Duvarı kupaları” arasında duvarın doğu bölümünü belgeleyen ilk örnek olarak öne çıkıyor; önceki örnekler çoğunlukla batı ve merkez kalelere atıfta bulunuyordu [2]. Kupa, yaklaşık 11,4 santimetre çapında ve 8 santimetre yüksekliğinde olup, dış yüzeyinde üç dekoratif bant taşıyor: balık pulu desenleri, kare paneller ve emaye dolgulu kale benzeri motifler. Parçaların %91’i orijinal halini koruyor ve dijital 3B modellemeyle yeniden canlandırıldı [3]. Metal analizleri, kupanın kurşunlu bir bakır alaşımından yapıldığını ve metal kaynağının İngiltere'nin kuzeyi veya Galler olabileceğini gösteriyor. Emaye renkleri ve motifleri de İkinci yüzyıl Roma Britanya’sının zanaat geleneğiyle örtüşüyor [1]. Kupa, rastgele bir tarla buluntusu olduğundan, araştırmacılar çevrede jeofizik araştırmalar yaptı. Yeraltı radarı, Roma dönemine ait bir villa ya da kırsal yerleşim izlerini ortaya çıkardı: dikdörtgen planlı yapılar, döşemeli odalar ve apsisi olan bir mekan. Yüzeyden toplanan çatı tuğlaları, cam parçaları, cüruf ve terra sigillata seramikleri, alanın MS 1. ile 4. yüzyıllar arasında kullanıldığını gösteriyor [4]. Kupanın sahibi büyük olasılıkla İspanyol kökenli bir Roma askeriydi. Özellikle Cohors I Celtiberorum adlı yardımcı birliğin İngiltere’de, Hadrianus Duvarı bölgesinde görev yaptığı biliniyor. Aynı bölgede Ala I ve II Asturum Hispanorum gibi İspanyol birimlerin de yer aldığı düşünülüyor. Bu bağlamda, kupanın bir anı ya da hizmet belgesi olarak İspanya’ya getirilmiş olması muhtemel görülüyor [5].
Kritik Bulgular
Berlanga Kupası, Hadrianus Duvarı’nın doğusundaki dört kaleyi adlarıyla gösteren ilk ve tek bilinen örnek.
Kupa, İngiltere kuzeyinde veya Galler’de üretilmiş olabilecek kurşunlu bakır alaşımından yapılmış; emaye dekorasyonu İkinci yüzyıl Roma Britanya zanaatına işaret ediyor.
Buluntu, Berlanga de Duero (Soria, İspanya) yakınlarında bir tarlada tesadüfen bulundu; çevresinde Roma dönemine ait bir kırsal yerleşim izleri tespit edildi.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Hadrianus Duvarı kupaları, MS 122’den sonra Roma İmparatorluğu’nun Britanya’daki kuzey sınırını belirleyen duvarın kalelerini tasvir eden nadir bronz kaplardır. En ünlüsü 1725’te İngiltere’de bulunan Rudge Kupası’dır; onu Amiens Patera, Bath Pan, Ilam Pan ve birkaç parça izlemiştir [6]. Bu kapların çoğunun duvarın batı ve merkez kalelerine atıfta bulunduğu biliniyordu; doğu bölümünün eksik kalması, bazı araştırmacıların bu nesnelerin duvarı bölümlere ayrı ayrı kapsayan bir sistem oluşturduğunu düşünmesine yol açmıştı [7]. Berlanga Kupası’nın keşfi, bu görüşe meydan okuyarak bu kapların bireysel anılar olarak özel sipariş edilmiş olabileceğini düşündürüyor [5].
Benzer Keşifler:
Rudge Kupası: 1725'te İngiltere'de bulunan Rudge Kupası, Hadrianus Duvarı'nın batı kalelerini tasvir eden ilk örnek olarak bilinir ve Berlanga Kupası ile aynı gruba dahildir [6].
Amiens Patera: Fransa'nın Amiens kentinde bulunan bu patera, Hadrianus Duvarı kalelerini adlarıyla gösteren diğer bilinen örneklerdendir ve Berlanga Kupası ile benzer üretim tekniklerine sahiptir [7].
Arkeolog Notu
Berlanga Kupası, yalnızca Hadrianus Duvarı’nın doğusunu ilk kez belgeleyen bir eser olarak değil, aynı zamanda Roma ordusunun coğrafi hareketliliğini ve askerlerin hizmet dönemlerini anı olarak nasıl sakladıklarını gösteren nadir bir kanıt olarak dikkat çekiyor. Kupanın İspanya’da bulunması, İber Yarımadası’ndan alınan yardımcı birliklerin Britanya’daki görevlerini tamamladıktan sonra evlerine dönme pratiğini doğruluyor gibi görünse de, bu yorumun doğrulanması için daha fazla arkeolojik bağlam gerekli. Ayrıca, kapların üretim merkezleri ve dağıtım yolları hala tartışmaya açık; Berlanga Kupası bu tartışmaya yeni veri sağlıyor [1].
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] 1,900-year-old souvenir cup featuring Hadrian's Wall and Roman forts discovered in Spain | Live Science. livescience.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] Roman cup found in Spain names Hadrian's Wall eastern forts for the first time | The Jerusalem Post. jpost.com. Orijinal Kaynağa Git
[3] Rare 2,000-Year-Old Hadrian’s Wall Cup Discovered in Spain — One of Only Five Known - Arkeonews. arkeonews.net. Orijinal Kaynağa Git
[4] A Roman Bronze Cup Found in central Spain was Made in Northern Britannia and Names the Forts of Hadrian’s Wall. labrujulaverde.com. Orijinal Kaynağa Git
[5] Berlanga Cup discovery links Roman Spain to Hadrian’s Wall. heritagedaily.com. Orijinal Kaynağa Git
[6] This Souvenir Bowl May Have Commemorated an Ancient Roman Soldier's Service at Hadrian's Wall. It Was Discovered on a Spanish Farm 1,900 Years Later. smithsonianmag.com. Orijinal Kaynağa Git
[7] Roman cup found in Spain reveals new link to Hadrian's Wall and .... archaeologymag.com. Orijinal Kaynağa Git