İtalya'nın güneyindeki Monasterace kıyılarında, İyon Denizi'nin derinliklerinde MÖ 5. ila 4. yüzyıllara tarihlenen ve üzerinde 300'den fazla amfora barındıran antik bir batık keşfedildi [1]. Deniz tabanında iki bin yılı aşkın süredir bozulmadan duran bu kargo, klasik dönemde Güney İtalya, Sicilya ve geniş Akdeniz ağları arasındaki ticari ilişkileri ve üretim merkezlerini aydınlatması açısından büyük bir önem taşıyor.
Rüzgar enerjisi projesinde tesadüfi keşif
Batık, bölgede planlanan bir açık deniz rüzgar santrali projesinin fizibilite çalışmaları sırasında, 2023 yılında gerçekleştirilen taban haritalama çalışmalarıyla tespit edildi. İtalya Kültür Bakanlığı tarafından fonlanan projede deniz arkeologları, jeologlar, fizikçiler ve kimyagerlerden oluşan disiplinler arası bir ekip görev alıyor. 2025 yılında genişletilen çalışmalarda, batığın ve kargonun konumunu tam olarak belirlemek amacıyla detaylı fotogrametrik kayıtlar alınarak dijital modeller oluşturuldu. Araştırmalar, amforaların aralarında yaklaşık on metre mesafe bulunan iki ayrı küme halinde durduğunu gösteriyor.
Trol avcılığı tehdidi altındaki kargo
Normal şartlarda UNESCO'nun 2001 tarihli Sualtı Kültürel Mirasının Korunması Sözleşmesi, bu tür kalıntıların yerinde korunmasını öngörüyor. Ancak bölgedeki yoğun trol avcılığı tehdidi ve malzemelerin deniz tabanındaki dağılımı nedeniyle arkeologlar farklı bir yol izlemeye karar verdi. Eserlerin zarar görmesini engellemek amacıyla tüm kargonun yüzeye çıkarılması planlanıyor. Çıkarılan amforalar restore edildikten sonra halka açık şekilde sergilenecek.
Antik dünyada sıvı ve kuru gıdaların taşınmasında adeta birer 'paketleme malzemesi' olarak kullanılan amforalar, oldukça dayanıklı kilden üretildikleri için günümüze kadar ulaşabiliyor [2]. Akdeniz'in farklı noktalarında, örneğin Hırvatistan yakınlarında bulunan Roma dönemi batıklarında da benzer koruma ve belgeleme çalışmaları yürütülüyor [3]. Bu tür buluntular, antik denizcilerin rotalarını ve limanlar arasındaki ekonomik bağları anlamada en güvenilir kanıtları sunuyor.
Monasterace açıklarındaki bu yeni keşif, sadece amforaların fiziksel varlığıyla değil, aynı zamanda antik Akdeniz ticaretinin lojistik haritasını yeniden çizme potansiyeliyle de heyecan uyandırıyor. Uzmanlar, amforaların köken analizleri tamamlandığında, bölgedeki klasik dönem ekonomisine dair çok daha net bilgilere ulaşmayı hedefliyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Ancient shipwreck with 300 amphorae found off Italy could reshape ...
- [2] 5 facts about amphorae — antiquity's packaging - DW News
- [3] 2,000-Year-Old Shipwreck in Croatia Reveals How Romans Kept ...
Görsel & Haber Kaynak: Archaeologymag / archaeologymag.com