Kazakistan'ın kuzeyindeki Sandyktau bölgesinde rutin bir devriye görevi yürüten itfaiye ekipleri, granit bir kaya üzerine oyulmuş gizemli bir insan yüzü keşfetti. Yaklaşık 27 santimetre uzunluğunda ve 20 santimetre genişliğindeki bu kabartma, yanındaki geyik motifli dikilitaşla birlikte bölgede antik bir kutsal alanın varlığına işaret ediyor. Keşif, Tunç Çağı'ndan Orta Çağ Türk dönemine kadar uzanan geniş bir zaman dilimine tarihlendirilme ihtimali nedeniyle Orta Asya arkeolojisinde büyük bir heyecan ve tartışma yarattı.
Rastlantısal keşif ve belirgin hatlar
Bölge itfaiye teşkilatı çalışanları Nursultan Ashkenov ve Akhmet Zaripov tarafından fark edilen taş yüz, oldukça net detaylara sahip. Alkey Margulan Arkeoloji Enstitüsü'nden bilim insanı Sergey Yarygin, kabartmanın büyük gözleri, uzun düz burnu ve belirgin dudaklarıyla dikkat çektiğini belirtiyor. İlk incelemeler, bu yüzün höyükler, bir menhir, taş duvar ve taş ocağından oluşan daha geniş bir kutsal kompleksin parçası olduğunu gösteriyor.
Tarihlendirme bilmecesi
Buluntunun yaşını belirlemek ise arkeologlar için tam bir bulmacaya dönüştü. Popüler bilim yayınlarında yer alan bilgilere göre, benzer kaya oymalarına Orta Asya ve Batı Avrupa'daki Tunç Çağı sit alanlarında rastlanıyor [1]. Ancak Sandyktau'daki yüz, aynı zamanda Demir Çağı Güney Siber ya ve Orta Çağ Türk kültürlerinin sanatsal üslubuyla da benzerlikler taşıyor [2].
Akmola bölgesindeki kültürel miras yetkilileri, yaptıkları çalışmalara dayanarak taş kabartmanın MS 6. ila 9. yüzyıllar arasına, yani Orta Çağ Türk dönemine ait olabileceğini savunuyor. Buna karşın, prestijli arkeoloji yayınlarında yer alan alternatif değerlendirmeler, alandaki geyik motifli dikilitaşın milattan önce ikinci bin yıla, yani Tunç Çağı'na tarihlenebileceğini, ancak yüz kabartmasının kesin yaşının ve dikilitaşla olan ilişkisinin henüz çözülemediğini ortaya koyuyor [3]. Bu durum, bölgenin yüzyıllar boyunca farklı topluluklar tarafından kutsal kabul edilerek tekrar tekrar kullanılmış olabileceğini düşündürüyor.
Koruma altına alınan miras
Keşfin ardından yerel yetkililer alanı koruma altına almak için hızla harekete geçti. Devlet korumasına alınan bu benzersiz anıtın, gelecekte yapılacak daha kapsamlı arkeolojik kazılar ve bilimsel analizler sayesinde Orta Asya'nın gizemli geçmişine ışık tutması bekleniyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Science News - Exploring Energy, the Earth, and Math
- [2] Popular Mechanics - Product Reviews, How-To, Space, Military ...
- [3] Archaeologist discover evidence of 6,000-year-old lost civilization ...
Görsel & Haber Kaynak: Popularmechanics / popularmechanics.com