Arkeolojik Derin Analiz
Laos'un kuzeyindeki Xieng Khouang Platosu'nda yer alan Kavanozlar Ovası'nda yürütülen bir kazıda, yaklaşık 2 metre çapında devasa bir taş kavanoz içinde çok sayıda insan iskeleti bulundu. Bu kavanoz, bölgede şimdiye kadar kazılmış en büyük örneklerden biri olarak dikkat çekiyor. İskeletlerin başlarının kavanozun kenarlarına, uzuv kemiklerinin ise merkezde toplanmış olması, bu yapının birincil değil, ikincil bir mezarlık işlevi gördüğünü gösteriyor [1]. Kavanozlar Ovası, Güneydoğu Asya arkeolojisinin en gizemli alanlarından biridir. Bölge, 90'dan fazla sitede binlerce megalitik taş kavanoz barındırıyor. Fransız araştırmacı Madeleine Colani, 1930'larda bölgeyi inceleyerek bu kavanozların cenaze ritüelleriyle bağlantılı olduğunu öne sürmüştü. Sonraki yıllarda Japon ve Laoslu arkeologların çalışmaları da bu yorumu destekleyen insan kalıntıları ve cenaze eşyaları ortaya çıkarmıştı [2], [3]. Yeni bulgu, özellikle kavanoz içindeki kemiklerin farklı bireylere ait olması ve seçilmiş vücut parçalarından oluşması bakımından önem taşıyor. Bu durum, cesetlerin başka bir yerde defnedildikten sonra kemiklerinin toplanarak bu kavanozlara yerleştirildiğini düşündürüyor. Radyokarbon analizleri, bu uygulamanın MS 9. ile 13. yüzyıllar arasında yaygın olduğunu gösteriyor [4], [5]. Ancak bölgede bazı kavanozlarda kremasyon artıkları da bulunduğu için, bu mekanizmaların zaman içinde değişebileceği düşünülüyor [4], [6].
Kritik Bulgular
Laos'un Xieng Khouang Platosu'ndaki Site 75'te, yaklaşık 2 metre çapında bir taş kavanoz içinde çok sayıda insan iskeleti bulundu.
Kemiklerin yerleşim düzeni, kavanozun birincil değil, ikincil mezarlık olarak kullanıldığını gösteriyor.
Radyokarbon tarihleme sonuçları, bu cenaze uygulamasının MS 9.-13. yüzyıllar arasında gerçekleştiğini işaret ediyor.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Kavanozlar Ovası, 1930'larda Fransız arkeolog Madeleine Colani tarafından sistematik olarak araştırılmış ve bu kavanozların cenazeyle ilişkili olduğu öne sürülmüştü. Colani, bazı kavanozlarda yanmış kemikler ve yakındaki bir mağarada kül ve kemik yığınları bulmuştu [3]. Daha sonraki yıllarda Japon araştırmacı Eiji Nitta ile Laoslu meslektaşı Thongsa, kavanozlar arasında defne çukurları içinde yanmamış insan kemikleri keşfetmişti [3]. 2016-2020 yılları arasında yürütülen Lao-Avustralya Kavanozlar Ovası Arkeoloji Projesi (PJARP), bölgenin MS 8.-13. yüzyıllar arasında ikincil cenaze uygulamaları için kullanıldığını doğrulamıştı [2].
Benzer Keşifler:
Çatalhöyük İkincil Mezar Uygulamaları: Türkiye'nin Konya ili Çatalhöyük Höyüğü'nde yapılan kazılarda, ölümden sonra kemiklerin alınıp yeniden düzenlendiği ikincil mezar uygulamaları saptanmıştır. Bu uygulama, Kavanozlar Ovası'ndaki kemik yerleşimiyle benzerlik gösterir [5].
Arkeolog Notu
Bu keşif, Kavanozlar Ovası'nın cenaze pratiğiyle ilgili uzun süredir devam eden yorumları somut verilerle destekliyor. Özellikle kemiklerin seçilmiş olması ve yerleşim düzeni, cesetlerin başka bir yerde işlendikten sonra kemiklerinin toplanarak kavanozlara konduğunu düşündürüyor. Ancak bu geleneğin kökeni, kimler tarafından uygulandığı ve bölgesel farklılıkları hala tam olarak aydınlatılamadı. Araştırmacılar, kavanozların bazı dönemlerde kremasyon sonrası küller için, bazı dönemlerde ise defne sonrası kemikler için kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor [4], [1].
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] 1,200-year-old giant 'death jar' in Laos contains generations of human skeletons. yahoo.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] Plain of Jars - Wikipedia. en.wikipedia.org. Orijinal Kaynağa Git
[3] Features - Plain of Jars - Archaeology Magazine -. archaeology.org. Orijinal Kaynağa Git
[4] A ‘jar’ jammed with human bones may solve Laos’ ‘Plain of Jars’ mystery. sciencenews.org. Orijinal Kaynağa Git
[5] Excavating among the megaliths: recent research at the ‘Plain of Jars’ site 1 in Laos | Antiquity | Cambridge Core. cambridge.org. Orijinal Kaynağa Git
[6] 137 Giant "Jars Of The Dead" Found In The Forests Of Laos. allthatsinteresting.com. Orijinal Kaynağa Git