İtalya'nın Toskana bölgesinde 1587 yılında aniden hayatını kaybeden ve yüzyıllardır zehirlenerek öldürüldüğü düşünülen Büyük Dük Francesco de Medici'nin ölüm nedeni, kemiklerinden elde edilen antik DNA analiziyle nihayet çözüldü [1]. Araştırmacılar, dükün iskelet kalıntılarında sivrisinekler yoluyla bulaşan ve sıtmaya yol açan iki farklı Plasmodium paraziti türü tespit etti. Bu keşif, hem tarihi bir cinayet şüphesini ortadan kaldırması hem de sıtma patojeninin evrimsel geçmişine ışık tutması açısından büyük önem taşıyor.
Tarihi Şüphelerin Sonu
Dönemin tarihi belgelerine göre, Francesco de Medici ve eşi Bianca Cappello'nun bir gün arayla aniden ölmesi, dükün kardeşi ve siyasi rakibi Kardinal Ferdinando de Medici'yi baş şüpheli konumuna getirmişti. Ancak Yale Üniversitesi ve Pisa Üniversitesi'nden uzmanların yürüttüğü ortak çalışmada, çiftin Poggio'daki aile villasını ziyaret ettikleri sırada sivrisineklerin yoğun olduğu sulak pirinç tarlalarına yakın bulundukları ve o dönem sıtmayla uyumlu yüksek ateş belirtileri gösterdikleri belirlendi. Yapılan genetik analizler, zehirlenme iddialarını tamamen çürüterek ölüm nedeninin sıtma olduğunu kesinleştirdi.
Sıtmanın Evrimsel Haritası Çıkarılıyor
Araştırma, sadece tarihi bir gizemi çözmekle kalmadı, aynı zamanda sıtmanın en ölümcül türü olan Plasmodium falciparum'un daha önce bilinmeyen bir soyunu da gün yüzüne çıkardı. Bilim insanları, bu yeni soyun sahip olduğu benzersiz mutasyonların, parazitin yeni coğrafi bölgelere yayılmasını kolaylaştırmış olabileceğini belirtiyor. Antik DNA çalışmaları, geçmişteki toplulukların bu hastalıktan nasıl etkilendiğini ve patojenlerin zaman içinde nasıl adapte olduğunu anlamak için adeta geçmişe açılan bir pencere sunuyor. Bu bağlamı güçlendiren ek kaynaklar ve ileri okuma için [2] [3].
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Francesco I de' Medici
- [2] Ancient history - Wikipedia
- [3] ANCIENT Definition & Meaning - Merriam-Webster
Görsel & Haber Kaynak: Sciencealert / sciencealert.com