Arkeolojik Derin Analiz
Mısır’ın Kahire’nin yaklaşık 190 kilometre güneyinde yer alan El-Bahnasa’da, antik Oxyrhynchus kentinde yürütülen bir kazıda, 1.600 yıllık Roma döneminden kalma bir mumyanın içinden Homeros’un İlyada’sının bir bölümüne ait bir papyros parçası çıkarıldı. Bu metin, cesedin karın boşluğuna doğrudan yerleştirilmiş durumdaydı; yanına konulan değil, mumyalama sürecinin bir parçası olarak içeri konulmuştu [1]. Bulunan parça, İlyada’nın İkinci Kitabı’ndan, Truva Savaşı’na katılan Yunan gemilerinin listesini içeren “Gemi Kataloğu” bölümüne ait. Oxyrhynchus, Grekoromen dönemin en önemli kültürel merkezlerinden biriydi ve burada şimdiye kadar çok sayıda papyros bulunmuştu. Ancak bu kezki fark, metnin sihirli ya da dini bir içerik taşımayıp, doğrudan edebi bir eserden gelmesiydi [2][3]. Barcelona Üniversitesi’ne bağlı Antik Yakın Doğu Araştırmaları Enstitüsü’nün Oxyrhynchus Arkeoloji Misyonu tarafından yürütülen çalışmada, araştırmacılar bu tür bir literatür metninin mumyalama ritüeline dahil edilmesinin daha önce hiç görülmediğini belirtti. Klasik filolog Ignasi-Xavier Adiego, “Bu, bizim için büyük bir gelişmedir. Şimdiye kadar bu tür metinlerin bu şekilde kullanıldığını bilmiyorduk,” dedi [4]. Ancak bu uygulamanın amacı henüz net değil. Araştırmacılar, metnin ritüel bir işlev mi taşıdığını, yoksa sadece mevcut malzemenin yeniden kullanımı mı olduğunu tartışıyor. Mumyalama sırasında organlar çıkarıldıktan sonra bazı bölgeler doldurulurdu; bu sırada papyros parçasının içeri konulmuş olma ihtimali var. Ancak edebi bir metnin özellikle seçilip yerleştirilmesi, dönemin kültürel alışkanlıklarına dair yeni sorular doğuruyor [5].
Kritik Bulgular
Buluntu, Mısır’ın El-Bahnasa kentindeki antik Oxyrhynchus’ta, Roma dönemine tarihlenen bir mezarda bulundu.
Papyros parçası, İlyada’nın İkinci Kitabı’ndan “Gemi Kataloğu” bölümüne ait ve Yunanca yazılmış.
Bu, mumyalama ritüelinin bir parçası olarak edebi bir metnin kullanıldığının ilk arkeolojik örneği olarak kaydedildi.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Oxyrhynchus, Grekoromen Mısır’ın en verimli papyros buluntu alanlarından biridir. 19. yüzyıl sonundan beri burada yapılan kazılarda, günlük yaşam kayıtlarından edebi eserlere kadar binlerce papyros ortaya çıkarıldı [6]. Homeros’un İlyada’sı, Roma İmparatorluğu’nda yaygın biçimde okunan ve eğitimde kullanılan bir metindi; bu nedenle Mısır topraklarında Yunanca bir İlyada parçasına rastlanması şaşırtıcı değil. Ancak bu metnin bir mezar bağlamında, özellikle de mumyanın içine yerleştirilmiş olarak bulunması, bilinen kullanım biçimlerinin dışına çıkıyor [7].
Benzer Keşifler:
Oxyrhynchus’ta daha önce keşfedilen edebi papyroslar: Oxyrhynchus’ta 19. yüzyıldan beri çok sayıda edebi papyros bulundu, ancak bunlar genellikle mezar dışı bağlamlardaydı. Bu keşif, edebi bir metnin doğrudan mumyalama ritüeline dahil edildiği ilk örnek olarak öne çıkıyor [6].
Arkeolog Notu
Bu keşif, sadece Homeros’un eserinin coğrafi yayılımını değil, aynı zamanda Grekoromen dönemin sonlarında Mısır’da kültürel uygulamaların nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor. Edebi bir metnin ritüel bağlamda kullanılması, metnin sadece okunacak bir içerik değil, aynı zamanda sembolik ya da koruyucu bir nesne olarak algılandığını düşündürüyor. Ancak şu an için bu uygulamanın yaygın olup olmadığı, ya da yalnızca bu bireye özel bir tercih mi olduğu bilinmiyor. Araştırmacılar, papyrosun içeriğini ve muhtemel kullanım amacını daha ayrıntılı incelemeye devam ediyor [4][5].
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] Papyrus Fragment of Homer’s Iliad Found in 1600–Year-old Mummy is First Time Literature is Discovered in a Burial. goodnewsnetwork.org. Orijinal Kaynağa Git
[2] Archaeologists find copy of Homer's Iliad inside ancient Egyptian .... independent.co.uk. Orijinal Kaynağa Git
[3] Passage from Homer’s Iliad discovered in the abdomen of a Roman-era Egyptian mummy | Scientific American. scientificamerican.com. Orijinal Kaynağa Git
[4] Egyptian mummy unearthed with literary text on abdomen in first ever find | CNN. cnn.com. Orijinal Kaynağa Git
[5] Archaeologists Unearth a Papyrus Fragment From the 'Iliad' Tucked Inside the Wrappings of a 1,600-Year-Old Egyptian Mummy. smithsonianmag.com. Orijinal Kaynağa Git
[6] Egyptian mummy discovered stuffed with excerpt from ‘The Iliad’ | Popular Science. popsci.com. Orijinal Kaynağa Git
[7] What Mummies Read Before a Long Nap. nautil.us. Orijinal Kaynağa Git