Özbekistan'ın güneyindeki Djarkutan yerleşiminde yürütülen kazılarda, Tunç Çağı'na ait 5 yaşındaki bir çocuğun kafatasında 4 bin yıllık beyin ameliyatı (trepanasyon) izleri keşfedildi. İtalyan ve Özbek arkeologlar tarafından ortaya çıkarılan bu bulgu, Orta Asya'da bugüne kadar belgelenmiş en eski cerrahi müdahale kanıtı olması açısından büyük bir tarihi önem taşıyor [1].
Taş ve kemik aletlerle hassas dokunuş
Araştırmacılar, çocuğun kafatasındaki deliğin taş veya kemik aletler kullanılarak son derece hassas bir şekilde açıldığını belirtiyor. Bu riskli operasyonun, o dönemde epilepsi, şiddetli migren veya bazı davranışsal bozuklukları tedavi etmek amacıyla yapılmış olabileceği değerlendiriliyor [2]. Çocuğun mezarı, Djarkutan'daki Oxus medeniyetine ait yerleşim alanında, kendisinden daha küçük bir başka çocukla birlikte bulundu.
Tarih yazımını değiştiren keşif
Salento Üniversitesinden Enrico Ascalone, Orta Asya'da 4 bin yıl önce bir çocuğa kafatası ameliyatı yapılmasının yakın zamana kadar hayal bile edilemeyeceğini, ancak elde edilen yeni verilerin bu durumu kesinleştirdiğini vurguluyor. Bölgedeki ileri tıp bilgisini gözler önüne seren bu keşif, antik toplulukların nörolojik rahatsızlıklara karşı geliştirdiği tedavi yöntemlerine dair ezber bozan bilgiler sunuyor [3]. Uzmanlar, Djarkutan yerleşimindeki incelemelerin derinleşmesiyle bu ameliyatı kimlerin, hangi toplumsal statüyle gerçekleştirdiğini daha net anlamayı hedefliyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] Bronze Age 5-year-old's skull found in Uzbekistan is the oldest known evidence of surgery in Central Asia | Live Science
- [2] Archaeologists just uncovered evidence that a 5-year-old underwent ...
- [3] 4,000-Year-Old Bronze Age Child Skull Found in Uzbekistan ...
Görsel & Haber Kaynak: Archaeology / archaeology.org