Arkeolojik Derin Analiz
Güneybatı Avrupa'da, İspanya ile Fransa sınırı boyunca uzanan Pirene Dağları'nın yükseklerinde bulunan 338 numaralı mağara, arkeologların aktardığına göre ulaşılması zor ve çok soğuk bir noktada yer alıyor.1 Deniz seviyesinden 2.235 metre yükseklikteki bu mağarada yürütülen kazılarda bir insan parmak kemiği, en az 11 yaşında bir çocuğa ait olduğu belirtilen bir diş, kömürleşmiş odun parçaları, basit takılar ve ezilip yakıldığı anlaşılan çok sayıda yeşil mineral parçası ortaya çıkarıldı.12 Aynı alanda tespit edilen 23 farklı ocak yapısı, mağaranın tek seferlik bir sığınaktan çok, uzun bir dönem boyunca tekrar tekrar kullanıldığını düşündürüyor.1 Araştırmacılar, mağaradaki yeşil taşların çevrede toplanıp içeri taşındığını ve burada ateşle işlendiğini belirtiyor.12 Haberde aktarılan bilgilere göre bu malzeme, bakır üretimiyle ilişkili bir mineral olarak değerlendiriliyor. Taş parçalarının önemli bir bölümünde ısıl değişim izleri bulunurken, aynı ortamdaki diğer malzemelerde bu tür bir yanma görülmüyor. Çalışmada yer alan arkeometalurji uzmanları, bu taşların kazara yanmış olmasından ziyade kasıtlı bir işleme sürecinin parçası olduğunu vurguluyor. Mağarada ele geçen insan kalıntıları, alanın işlevine dair soruları artırıyor. Dişin en az 11 yaşında bir çocuğa ait olduğu, ancak parmak kemiğiyle aynı kişiden gelip gelmediğinin şu aşamada bilinmediği belirtiliyor. Aynı tabakada bulunan deniz kabuğundan bir kolye ucu ile delik açılmış ayı dişi, kişisel süslenmeye yönelik eşyalar olarak değerlendiriliyor ve bölgedeki diğer yerleşimlerle kültürel bağları karşılaştırmak için önemli veriler sağlıyor. Araştırmacılar, bu buluntuların mağaranın aynı zamanda bir gömü ya da anıtsal bırakım alanı olarak kullanılmış olabileceğini, ancak bu yorumun henüz kesinleşmediğini belirtiyor. Bilim insanlarına göre 338 numaralı mağara, şu anki verilerle Pirene Dağları'nda süreklilik gösteren tarihöncesi kullanımın tespit edildiği en yüksek rakımlı mağara konumunda. Kazı alanının yalnızca yaklaşık 6 metrekarelik kısmı açığa çıkarılmış durumda ve ekip, daha derin seviyelerin incelenmesiyle hem olası bakır üretim sürecinin ayrıntılarını hem de gömü uygulamalarına dair izleri daha iyi anlamayı hedefliyor. Haberde aktarılan bilgilere göre mağara, kısa ve orta süreli, fakat uzun bir zaman dilimine yayılmış tekrarlayan dağ seferleriyle ziyaret edilmiş olabilir.
Kritik Bulgular
Mağara, deniz seviyesinden 2.235 metre yükseklikte ve 23 ayrı ocak yapısı ile uzun süreli, tekrarlayan kullanıma işaret ediyor.
Kazılarda ezilip yakıldığı tespit edilen ve bakır üretimiyle ilişkili olabileceği belirtilen çok sayıda yeşil mineral parçası bulundu.
Alanda en az 11 yaşında bir çocuğa ait diş, bir insan parmak kemiği ve kabuk ile ayı dişinden yapılmış iki kolye ucu ortaya çıkarıldı. Bu buluntular, mağaranın olası bir gömü alanı olarak da kullanılmış olabileceğini gündeme getiriyor.
Tarihsel Bağlam ve Geçmiş ile Bağlantılar
Dağlık alanların tarihöncesi kullanımı, uzun süre arkeolojide ikincil bir araştırma başlığı olarak görülüyordu. Pirene Dağları gibi yüksek rakımlı bölgeler genellikle geçiş güzergahları ya da kısa süreli uğrak noktalar olarak değerlendiriliyor, düzenli ve planlı kullanımlar daha az gündeme geliyordu.12 338 numaralı mağarada ortaya çıkarılan yoğun ocak izleri, ateşle işlenmiş mineral parçaları ve kişisel eşyalar, bu bakışı sorgulayan yeni bir örnek sunuyor.1 Mağarada bakır üretimiyle ilişkilendirilen buluntular, Avrupa'da erken metal işçiliğinin ilk evrelerini anlamak açısından önemli bir karşılaştırma noktası sağlıyor. Haberde aktarıldığı kadarıyla alanın binlerce yıla yayılan bir kullanım önerisine işaret etmesi, dağ ekosistemlerinin yalnızca avcılık ya da mevsimlik sürü hareketleriyle değil, maden kaynaklarının değerlendirilmesiyle de bağlantılı olabileceğini düşündürüyor.
Arkeolog Notu
338 numaralı mağaradan elde edilen veriler, yüksek rakımlı alanların tarihöncesi topluluklar tarafından ne kadar planlı ve çok amaçlı biçimde kullanılabildiğini göstermesi bakımından dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.12 Aynı noktada madencilikle ilişkili olduğu düşünülen bir üretim faaliyeti, çok sayıda ocak ve insan kalıntıları ile kişisel takıların bir arada bulunması, bu dağ kampının hem ekonomik hem de ritüel nitelikli işlevleri olabileceğine işaret ediyor. Ancak bu işlevler arasındaki ilişkinin niteliği ve zaman içindeki değişimi, mevcut bulgularla henüz netleşmiş değil. Kazı alanının çok küçük bir bölümünün açığa çıkarılmış olması, ileride elde edilecek yeni verilerle bugünkü yorumların güçlenebileceği ya da değişebileceği anlamına geliyor. Özellikle yeşil mineralin özellikleri, bakır üretim zincirinin hangi aşamasının burada gerçekleştiği ve insan kalıntılarının mağaradaki faaliyetlerle nasıl ilişkilendiği, devam eden araştırmaların odak konuları arasında yer alıyor. Bu nedenle 338 numaralı mağara, hem yüksek dağ arkeolojisi hem de erken metalurji çalışmalarında yakından izlenen bir alan haline geliyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
[1] Strange Green Stones And a Child's Tooth Deepen a Pyrenees Mystery : ScienceAlert. sciencealert.com. Orijinal Kaynağa Git
[2] ‘They weren’t burned by accident’: burned stone, child’s bones, and lost jewelry could reveal prehistoric mining camp high in the Pyrenees. frontiersin.org. Orijinal Kaynağa Git
[3] [PDF] tarihöncesi figürinlerin yorumlanmasında düşünsel ve kuramsal .... nek.istanbul.edu.tr (İleri okuma). Orijinal Kaynağa Git
[4] Green Rock and Fire at 2,235 Meters: Cave 338 and the Prehistoric Logic of the High Pyrenees. anthropology.net (İleri okuma). Orijinal Kaynağa Git
[5] A child's tooth and strange green stones uncover a ... - ScienceDaily. sciencedaily.com (İleri okuma). Orijinal Kaynağa Git
[6] Mysterious Green Rocks Discovered in a Remote Cave in Spain Might Be Signs of Prehistoric People Working With Copper. smithsonianmag.com (İleri okuma). Orijinal Kaynağa Git