Romalılardan 8 Bin Yıl Önce: Motza'da Gelişmiş Harç Teknolojisi Keşfedildi

Yazar:

İsrail'deki Motza arkeolojik alanında yapılan araştırmalar, Neolitik Çağ insanlarının Romalılardan 8 bin yıl önce gelişmiş dolomit harcı ürettiğini ortaya koydu.

Romalılardan 8 Bin Yıl Önce: Motza'da Gelişmiş Harç Teknolojisi Keşfedildi
Görsel: Jpost

İsrail'deki Motza arkeolojik alanında yürütülen kazılarda, Neolitik Dönem insanlarının günümüzden yaklaşık 9 bin yıl önce, Romalılardan tam 8 bin yıl daha erken bir tarihte gelişmiş dolomit esaslı harç teknolojisi kullandığı ortaya çıkarıldı [1]. Kudüs yakınlarındaki bu antik yerleşimde keşfedilen bulgular, insanlığın kimya ve fırın teknolojisi tarihindeki en eski gelişmiş harç yapım tekniğine işaret etmesi açısından büyük önem taşıyor [3].

Isı kontrolünün hassas dengesi

Motza'da 2015 ile 2021 yılları arasında gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan harç kalıntıları, Çanak Çömleksiz Neolitik B dönemine tarihleniyor. Araştırmacılar, o dönemde standart olarak kullanılan kalsit yerine, elde edilmesi çok daha zor olan dolomit mineralinin fırınlanarak harca karıştırıldığını tespit etti. Dolomitten kireç elde etmek, kalsite kıyasla çok daha yüksek bir teknik beceri gerektiriyor. Fırın sıcaklığının 900 santigrat derecenin altında son derece hassas bir şekilde dengelenmesi gerekiyor; aksi takdirde malzeme tamamen bozularak kullanılamaz hale geliyor.

Kalsit ve dolomitin bilinçli ayrımı

Kazı alanında bulunan 1,5 ila 2,6 metre çapındaki sığ ateş çukurları, bu üretimin tesadüfi olmadığını kanıtlıyor. Yan yana duran çukurların birinde sadece kalsit taşları bulunurken, diğerinde yalnızca dolomit taşlarının yer alması, Neolitik ustaların bu iki malzemeyi bilinçli olarak ayırdığını gösteriyor. Bu keşif, antik dönem fırın teknolojisi ve malzeme bilgisinin gelişim sürecini tamamen yeniden yazıyor [5].

Suya dayanıklı ve daha güçlü zeminler

Analizler, dolomitin harçta iki farklı şekilde kullanıldığını gösteriyor. İlk yöntemde dolomit sadece harç karışımına eklenen bir dolgu malzemesiyken, ikinci yöntemde tamamen fırınlanıp suyla söndürülerek kristalleştirilmiş bir bağlayıcıya dönüştürülmüş. Bu yöntem, harcın normal kireç harcına kıyasla çok daha güçlü ve suya dayanıklı olmasını sağlıyor. Yerel kaynakları akıllıca kullanan Motza sakinleri, teknik zorluklara rağmen dolomit kullanımını mükemmelleştirerek mimaride çığır açan bir dayanıklılık elde etmişler. Bu bağlamı güçlendiren ek kaynaklar ve ileri okuma için [2].

Kaynaklar ve ileri okuma

Görsel & Haber Kaynak: Jpost / jpost.com