Çorum'un Ortaköy ilçesindeki antik Hitit kenti Şapinuva'da yürütülen kazılarda, 3 bin 400 yıllık anıtsal bir yapının içinde ritüel amaçlı yerleştirildiği düşünülen sıra dışı hayvan kalıntıları keşfedildi [1]. Bu keşif, Hititlerin mimari yapılarla dini inançları nasıl harmanladığını ve yazılı metinlerde geçen kurban ritüellerinin gerçek hayatta nasıl uygulandığını somut bir şekilde göstermesi açısından büyük önem taşıyor.
Anadolu'nun zengin arkeolojik geçmişini ve farklı medeniyetlerin izlerini ortaya çıkaran bu tür keşifler, bölgenin tarihsel önemini her geçen gün daha da pekiştiriyor [2].
Hitit Üniversitesi'nden Dr. Önder İpek liderliğindeki kazı ekibi, yapının simetrik tasarlanmış iki 'L' biçimli odasında dikkat çekici bulgulara ulaştı. 2025 yılındaki çalışmalarda taş döşeli bir zemin üzerinde başsız genç bir hayvana (muhtemelen kuzu veya oğlak) ait iskelet bulunurken, sonraki kazı sezonunda ise diğer odadaki benzer bir taş zemin üzerinde sığır kafatası açığa çıkarıldı. Araştırmacılar, bu kalıntıların sıradan mutfak atıkları olmadığını, bilinçli ve törensel bir şekilde yerleştirildiğini vurguluyor.
İnşaat ve yenileme ritüellerinin izleri
Hitit çivi yazılı tabletleri, sadece tapınaklarda veya festivallerde değil, binaların inşaatı, yenilenmesi veya arındırılması sırasında da kurban törenleri düzenlendiğini detaylıca anlatır. Şapinuva'da bulunan anıtsal yapının farklı evrelerden geçmiş olması, bu hayvan kalıntılarının binanın yapım veya tadilat aşamalarında tanrılara sunulan adaklar olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bilinen bir temel ritüeline göre, evi zararlı güçlerden korumak amacıyla koyun kurban edilip çeşitli dualar eşliğinde sunular yapılıyordu.
İkinci büyük Hitit arşivi ve zengin buluntular
Şapinuva, Hitit İmparatorluğu için sıradan bir taşra kenti olmanın çok ötesinde, Kral II. Tuthaliya döneminde bir süre devlete başkentlik yapmış kraliyet merkezidir. Bölgede bugüne kadar Hititçe, Hurrice ve Akadca dillerinde yazılmış 4 binden fazla çivi yazılı tablet bulunmuştur. Bu zengin arşivin yanı sıra, kentte daha önce keşfedilen ve yakın zamanda sergilenen 3 bin 500 yıllık nadir Hitit keten kumaşı gibi buluntular da Şapinuva'nın ne kadar gelişmiş bir sanayi ve kültür merkezi olduğunu ortaya koymaktadır [3].
L biçimli odalar gizemi çözecek
Yapının tapınak mı, idari bir saray mı yoksa halka açık başka bir anıtsal bina mı olduğu sorusu henüz yanıtlanmış değil. Arkeologlar, zoologlar ve filologlardan oluşan disiplinler arası bir ekip, L biçimli odalardaki hayvan kemiklerini inceleyerek bu gizemi çözmeye çalışıyor. Araştırmalar tamamlandığında, binlerce yıl önce tabletlere kazınan Hitit dualarının ve ritüellerinin fiziksel dünyadaki karşılığı tam olarak aydınlatılmış olacak.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] 3,400-Year-Old Monumental Hittite Building at Šapinuwa Reveals Clues to Ancient Rituals | Arkeonews
- [2] Arkeonews | Archaeology News and Research
- [3] 3,500-Year-Old Hittite Linen Fabric Exhibited for the First Time - Arkeonews
Görsel & Haber Kaynak: Arkeonews / arkeonews.net