Manisa'nın Salihli ilçesinde yer alan Sardes Antik Kenti'nde yürütülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 2 bin 500 yıl öncesine ait, 2,2 metre yüksekliğinde anıtsal bir mermer erkek heykeli keşfedildi. MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen bu olağanüstü buluntu, Lidya kültürünün giyim özelliklerini yansıtması ve klasik Ege sanatı ile yerel geleneklerin sentezini sunması açısından arkeoloji dünyasında büyük bir heyecan yarattı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından duyurulan keşif, antik dönemdeki ilginç bir pratik sayesinde günümüze kadar korunabildi. Heykel, Roma Dönemi'nde kentin girişindeki sütunlu caddede bir kaldırım taşı olarak yeniden kullanılmıştı. Yere yüzüstü gelecek şekilde yerleştirilmesi, heykelin hassas yüz hatlarının, saç detaylarının ve giysi kıvrımlarının iki bin yılı aşkın süre boyunca neredeyse hiç zarar görmeden korunmasını sağladı.
.jpeg)
Ayakları eksik olan ve iki büyük parça halinde bulunan heykel, döneminin nadir anıtsal örnekleri arasında gösteriliyor.
Lidya modası ve gizemli bir sunu
Genç bir erkeği tasvir eden heykelin üzerindeki giysiler, Anadolu ve Yunanistan'daki benzer örneklerde görülmeyen benzersiz yerel detaylar barındırıyor. Heykel; kalın bir himation (antik Yunan pelerini), ince bir khiton (tunik) ve bunun altına giyilmiş yatay çizgili bir giysiyle betimlenmiş. Bu katmanlı giyim tarzı, eserin Lidya kültürüne olan doğrudan bağını kanıtlıyor. Heykelin sağ elinde ise bir tanrı veya tanrıçaya adak olarak sunulduğu düşünülen, ayva olabileceği değerlendirilen bir meyve bulunuyor.
Pers dönemi Sardes'inin sanatsal zenginliği
Heykelin yapıldığı dönem, Sardes'in Ahameniş İmparatorluğu'na bağlı batı satraplığının başkenti olduğu yıllara denk geliyor. Eser, Ege havzasında gelişen klasik sanat duyarlılığı ile Lidya'nın görsel dilini başarıyla harmanlıyor. Antik dönemde bu tür mermer heykellerin boyandığı bilindiğinden, uzmanlar heykelin üzerindeki tortu tabakasını temizleyerek olası boya pigmentlerini ortaya çıkarmayı hedefliyor. Antik heykel boyama uzmanlarının da katılacağı bu hassas sürecin ardından eser, Manisa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmeye başlanacak.
Türkiye genelinde yürütülen arkeolojik çalışmalar, Anadolu'nun farklı dönemlerine ait benzersiz heykeltıraşlık ve inanç geleneklerini ortaya koymaya devam ediyor. Örneğin, Göbeklitepe'de duvara gömülü halde bulunan 12 bin yıllık insan heykeli, insanlık tarihinin en erken anıtsal sanat eserlerinden biri olarak kabul ediliyor [3]. Diğer yandan, yine yaklaşık 2 bin 500 yıl öncesine tarihlenen ve Daskyleion Antik Kenti'nde bulunan Frig yazılı zar oyunu tablası gibi keşifler, Anadolu'daki kültürel etkileşimin ve günlük yaşamın ne denli zengin olduğunu gösteriyor [6].
Sardes'te bulunan bu yeni anıtsal heykel de bu zengin kültürel mozaiğin en seçkin parçalarından biri olarak tarihteki yerini alıyor. Bu bağlamı güçlendiren ek kaynaklar ve ileri okuma için [1] [2].
Kaynaklar ve ileri okuma
[1] 3,000-Year-Old Elamite Jar Burial Unearthed Near Persepolis - Anatolian Archaeology
[2] 3,000-Year-Old Elamite Jar Burial Unearthed Near Persepolis - Anatolian Archaeology
[3] 12,000-Year-Old Human Statue Unearthed at Göbekli Tepe - Anatolian Archaeology
[6] A 2,500-year-old dice game board with Phrygian script was discovered | Anatolian Archaeology
Görsel & Haber Kaynak: TRT / hispanatolia.com
.jpeg)