Suudi Arabistan'ın Nefud Çölü'ndeki Jebel Katefeh-1 (JKF-1) arkeolojik alanında yürütülen çalışmalarda, günümüzden yaklaşık 55 bin yıl öncesine tarihlenen ve Neandertal teknolojisiyle üretildiği değerlendirilen taş aletler keşfedildi [5]. Bölgede şimdiye kadar hiç Neandertal kemiği veya DNA izi bulunamamış olsa da, bu taş aletler Neandertallerin Arap Yarımadası'nın iç kesimlerine kadar ulaştığını gösteren ilk dolaylı kanıtı sunuyor [6]. Keşif, Neandertallerin sadece soğuk Avrupa ikliminde değil, dönemsel olarak yeşeren Arap çöllerinde de hayatta kalabildiğini ortaya koyması açısından büyük önem taşıyor.
Yeşil bir vahanın izleri
Bugün oldukça kurak olan Nefud Çölü, geçmişte her zaman bu kadar misafirperver değildi. İklim döngüleri sayesinde bölge, zaman zaman göllerin, akarsuların ve geniş savanların yer aldığı sulak dönemlerden geçiyordu. Araştırmacılar, bu elverişli iklim dönemlerinin farklı insan türlerinin Afrika, Levant ve Avrasya arasında hareket etmesini kolaylaştırdığını belirtiyor. Jebel Katefeh-1 alanındaki bulgular da Neandertallerin bu bölgeden sadece transit geçmediğini, burayı dönemsel olarak yurt edindiğini gösteriyor.
Kemik yoksa teknoloji var
Arkeolojide fosil kemikler tür teşhisi için en kesin kanıtı sunsa da, sıcak ve aşındırıcı çöl ortamlarında kemiklerin günümüze ulaşması oldukça nadirdir. Buna karşılık taş aletler, binlerce yıl boyunca bozulmadan kalabilir. Uzmanlar, bu aletlerin yapımında kullanılan yontma tekniklerinin, Avrupa ve Yakın Doğu'daki klasik Neandertal sit alanlarında görülen 'Mousterian' endüstrisi ve Levallois tekniğiyle büyük benzerlikler taşıdığını vurguluyor [2].
Asya'daki benzer gizemler
Taş aletlerin teknolojik benzerliği üzerinden yapılan bu tür çıkarımlar, arkeoloji dünyasında yeni tartışmaları da beraberinde getiriyor. Örneğin, Çin'in güneybatısındaki Longtan bölgesinde de Neandertallerle özdeşleşen 'Quina' tarzı taş aletler bulunmuş, ancak o bölgede hiçbir Neandertalin yaşamadığı düşünüldüğü için bu durum büyük bir şaşkınlık yaratmıştı [1]. Benzer şekilde, Doğu Asya'da Orta Paleolitik dönemde teknolojik gelişmelerin yaşanmadığı yönündeki eski teoriler, bu yeni taş alet keşifleriyle sarsılmaya başladı [3].
İnsanlık tarihinin karmaşık rotası
Suudi Arabistan'daki bu yeni bulgular, insan türlerinin yayılımının doğrusal bir hat izlemediğini, aksine iklimsel değişimlere bağlı olarak çok daha karmaşık ve dinamik bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Gelecekte yapılacak yeni kazılarda ocak yerleri, hayvan kalıntıları veya doğrudan insan fosillerinin bulunması, bu taş aletleri yapanların kimliğini kesinleştirecektir. Şimdilik bu sessiz taşlar, insanlık tarihinin bilinmeyen göç yollarını aydınlatmaya devam ediyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] News - Neanderthal-Style Stone Tools in China Puzzle Experts - Archaeology Magazine
- [2] Neanderthal - Stone Tools, Fire Use, Hunting | Britannica
- [3] Stone Tools Discovered in China Resemble Neanderthal Technology Used in Europe, Creating a Middle Stone Age Mystery
- [5] Neanderthals may have trekked through the Saudi Arabian desert 55,000 years ago, farther south than experts thought possible | Live Science
- [6] Neanderthals reached deep into Arabia 55,000 years ago, study of stone tools suggests | Archaeology News Online Magazine
Görsel & Haber Kaynak: Curiosmos / curiosmos.com