Norveç'in güneyindeki Jotunheimen dağlık bölgesinde yer alan Tesse Gölü'nde, suların çekilmesiyle ortaya çıkan 7.000 yıllık ahşap balık tuzakları, tarım öncesi dönemde avcı-toplayıcı toplulukların doğayı sanılandan çok daha aktif bir şekilde yönettiğini gösterdi. Mezolitik Çağ'a tarihlenen bu benzersiz buluntular, insanların sulak alanları ve balık popülasyonlarını kontrol etme becerisinin tarım devriminden yüzyıllar önce başladığını kanıtlaması açısından büyük önem taşıyor.
Suların Çekilmesiyle Gelen Keşif
Söz konusu keşif, dağcı ve amatör arkeolog Reidar Marstein'ın Tesse Gölü'nün çekilen tabanında çamura saplanmış ahşap kazıkları fark etmesiyle başladı. Oslo Kültür Tarihi Müzesi uzmanları tarafından gerçekleştirilen acil kurtarma kazılarında, göl tabanına çakılmış çok sayıda ahşap direkten oluşan dört adet balık tuzağı sistemi tespit edildi [1]. Yapılan radyokarbon analizleri, bu ahşap direklerin M.Ö. 5000 yılı civarına ait olduğunu ve Kuzey Avrupa'daki türünün en eski örneğini oluşturduğunu doğruladı [2].
Doğayı Şekillendiren Avcı-Toplayıcılar
Bölgedeki Taş Devri insanlarının sadece ren geyiği avlamakla kalmayıp, göllerde gelişmiş ağ sistemleri kurarak sistematik bir balıkçılık geleneği geliştirdikleri anlaşıldı [3]. Araştırmacılar, bu tuzakların varlığının, Mezolitik toplulukların yüksek rakımlı göllere bilinçli olarak balık aşılamış olabileceğine işaret ettiğini belirtiyor. Bu durum, insanlığın çevre üzerindeki dönüştürücü etkisinin yalnızca yerleşik tarım toplumlarına özgü olmadığını, göçebe avcı-toplayıcıların da ekosistemleri kendi ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirdiğini ortaya koyuyor.
Zamana Karşı Kurtarma Yarışı
Göl sularının baraj çalışmaları nedeniyle geçici olarak düşmesiyle görünür hale gelen ahşap kalıntılar, su seviyesinin yeniden yükselmesiyle tekrar su altında kaldı. Arkeologlar, organik malzemelerin havayla temas ettiğinde hızla çürümesi nedeniyle buluntuları belgelemek ve koruma altına almak için zamana karşı yoğun bir mücadele verdi. Elde edilen veriler, İskandinavya'nın erken dönem insanlarının çevreyle kurduğu karmaşık ilişkiyi yeniden anlamlandırmamızı sağlıyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- [1] 7,000 year old fish traps discovered in the Norwegian mountains
- [2] 7,000 year old fish traps discovered in the Norwegian mountains
- [3] 7,000 year old fish traps discovered in the Norwegian mountains
Görsel & Haber Kaynak: Phys.org - Archaeology & Fossils / phys.org