Yeni Yapay Zeka Sistemi, 3500 Yıllık Hitit Yazısı'ni Çözdü
Yazar:Abdul Moeed
Almanya'daki Würzburg Üniversitesi ve Mainz Bilimler ve Edebiyat Akademisi araştırmacıları, 3.500 yıllık Hitit çivi yazılı kil tabletlerinde bireysel yazım stillerini tanıyan 'Palaeographicum' adlı yeni bir yapay zeka sistemini geliştirdi. Bu AI aracı, 70.000 fotoğraf ve beş milyondan fazla çivi işaretini tarayarak aynı yazmanın elinden çıkma parçaları saniyeler içinde eşleştiriyor. Önceki yöntemlerle üç gün süren karşılaştırmalar artık beş dakikada tamamlanabiliyor. Sistemin özellikle tarihsiz Hitit tabletlerinin kronolojik sıralanmasına da yardımcı olması, Hititoloji alanında devrim niteliğinde bir ilerleme sağlıyor.
Görsel: GreekreporterWürzburg Üniversitesi ve Mainz Bilimler ve Edebiyat Akademisi'nden bir araştırma ekibi, 3.500 yıllık Hitit çivi yazılı kil tabletlerinin çözümünde devrim yaratacak 'Palaeographicum' adlı bir yapay zeka sistemi geliştirdi. Bu sistem, 70.000 dijital fotoğraf üzerinden beş milyondan fazla çivi işaretini analiz ederek bireysel yazmanların el yazısı özelliklerini tespit ediyor.
Hitit yazmanları aynı 375 çivi işaretini kullansa da her biri kendine özgü stil geliştirmişti; bazıları işaretleri süslü, bazıları ise düzenli aralıklarla basıyordu. Palaeographicum, bu ince farklılıkları algılayarak dünya çapında dağılmış tablet parçalarını aynı yazmana ait olma ihtimaline göre eşleştiriyor. Üç günlük bir karşılaştırma işlemi artık beş dakikada sonuçlanabiliyor.
Tarihsiz Hitit tabletlerinin kronolojik sıralaması uzun süredir bir araştırma zorluğu teşkil ediyordu. Palaeographicum, el yazısındaki yüzyıllar içindeki değişimleri izleyerek bu soruna da çözüm sunuyor. Geliştiriciler, sistemi kullanıcı geri bildirimlerine göre daha da geliştirmeyi planlıyor. Bu çığır açıcı araç, Hititoloji ve paleografi alanlarında binlerce saatlik emeğin önüne geçerek bilimsel verimliliği önemli ölçüde artırıyor.